Ngôi chùa nghìn năm tuổi nằm sâu trong hang đá ở Hải Phòng

Độc đáo chùa cổ thiên tạo

Phường Đồ Sơn sở hữu tuyến đường ven biển mang tên Lý Thái Tổ. Con đường càng đẹp và ấn tượng hơn khi những hàng phượng vĩ, bằng lăng trổ từng chùm hoa rực sắc đỏ, tím. Khi dạo quanh tuyến đường ven biển ấy, nhiều du khách lại bị thu hút bởi ngôi chùa Hang mang kiến trúc cổ kính, với tuổi đời hàng nghìn năm, từng đi vào thơ ca: “Chùa Hang cảnh Phật nhiệm màu/ Ấy là Bụt mọc hay Bầu tiên xây”.

Chùa nằm sâu trong hang đá, lưng tựa vào núi vững chãi, mặt hướng ra biển Đồ Sơn. Đất lành chim đậu, phía trước chùa thường xuyên có hàng trăm con chim bồ câu tụ lại.

Theo nhiều nhà nghiên cứu, chùa Hang hay còn gọi là Cốc Tự, trước thuộc địa bàn Vạn Tác, xã Đồ Sơn, huyện Nghi Dương, phủ Kinh Môn, đạo Hải Dương, sau thuộc phường Vạn Sơn, quận Đồ Sơn (cũ) và nay nằm trên địa bàn khu 1, phường Đồ Sơn.

Đây là địa điểm đầu tiên Phật giáo du nhập vào nước ta, sau đó mới tới vùng Luy Lâu – Dâu, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh (cũ). Tương truyền, nhà sư từ Thiên Trúc (thường gọi là sư Bần) đến truyền Phật pháp và dựng chùa Hang từ trước Công nguyên, vào cuối thời Hùng Vương.

Đúng như tên gọi, chùa được người xưa xây dựng trong một hang đá cao 35 m, rộng 7 m, chia làm 2 bậc thềm. Lòng hang hình thang, xuyên thẳng sâu vào núi với độ dài khoảng 25 m. Phía sâu trong lòng hang chỉ cao 1,2 m, rộng 1,3 m.

Chùa Hang được xem là ngôi chùa thiên tạo lớn nhất trong khu di tích lịch sử Đồ Sơn. Bên ngoài chùa có tượng Phật Quan Âm, phía phải là nhà thờ tổ, tiếp theo là tòa tháp. Trên núi có tượng rồng phượng, chân núi là tượng rùa thần và cá chép. Kiến trúc cổ kính và độc đáo của chùa nằm hài hòa giữa núi rừng và biển cả bao la.

Theo Đại đức Thích Giác Hiệu, trụ trì chùa Hang, cảnh chùa còn giữ được nhiều nét sơ khai nguyên thủy như cách bài trí thờ tự: tượng Phật bằng đá, bầu đá, bát hương đá. Ngoài di vật tượng Phật bằng đá, ở chùa Hang còn giếng nước cổ – tương truyền nhà sư từ Ấn Độ Phật Quang đã dùng nước ngọt từ giếng này. Đây chính là dấu tích còn lại của ngôi chùa cách thời đại ngày nay hàng nghìn năm…

Điểm nhấn trong tour du lịch tâm linh

Với những giá trị về văn hóa và lịch sử, chùa Hang được UBND thành phố Hải Phòng xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp thành phố vào năm 2010. Chùa Hang được xem là một trong những nơi linh thiêng bậc nhất tại Đồ Sơn.

Hằng năm, lễ hội chùa Hang được tổ chức từ mùng 1 đến mùng 6 Tết âm lịch. Tuy nhiên, không chỉ mùa lễ hội, những dịp quan trọng như Tết cổ truyền, mùng 1, ngày rằm hằng tháng, đặc biệt là vào rằm tháng giêng, rằm tháng 7 âm lịch và Lễ Vu Lan, chùa đón đông đảo phật tử, người dân địa phương, du khách ghé thăm để cầu nguyện, chiêm bái.

Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, chùa bị xuống cấp, nhiều lần được tu bổ. Hiện nay, chùa Hang được cải tạo để có thể giúp du khách ghé thăm được thuận tiện, an toàn hơn.

Bên cạnh ngôi cổ tự nằm sâu trong hang núi 25 m, được phép của chính quyền cơ sở, nhân dân địa phương và Thành hội Phật giáo Hải Phòng kiến thiết nhà thờ Tổ, nhà Mẫu.

Công trình nhà Tổ, nhà Mẫu làm bằng gỗ, gốm cổ truyền, bố cục mặt bằng kiểu chữ nhất, mặt chính quay hướng Đông, dựa vào sườn đồi phía Tây Bắc, có độ cao hơn 3m so với nền đường. Đây là công trình kiến trúc phục dựng theo nghệ thuật trang trí thời Nguyễn cuối thế kỷ 20, có 3 gian, 4 hàng cột, được gia công khá công phu, tỉ mỉ.

Anh Nguyễn Văn Khu, một phật tử lâu năm đến từ tỉnh Hưng Yên cho biết: “Mỗi lần đến chùa Hang, tôi đều thành kính thắp hương các ban Phật, Thần, sau đó dành nhiều thời gian để vãng cảnh chùa. Nhờ đó, tôi thấy tâm hồn thư thái và chiêm nghiệm thêm nhiều giá trị nhân sinh bổ ích đối với bản thân”.

Ngoài chùa Hang, du khách thập phương có thể khám phá một số di tích lịch sử, tôn giáo nổi tiếng trong tour du lịch văn hóa, tâm linh trên địa bàn phường Đồ Sơn như tháp Tường Long, đền Nam Hải Thần Vương trên đảo Dấu, đền Long Sơn (người dân địa phường thường gọi là đền cô Chín suối Rồng)…

Chùa Hang, nơi đầu tiên Phật giáo du nhập vào Việt Nam hội tụ đầy đủ các yếu tố vật thể và phi vật thể, trở thành di sản văn hóa, tâm linh giá trị cần tiếp tục bảo tồn cũng như phát huy mạnh mẽ tiềm năng du lịch trong thời gian tới.

AN PHÚC