Người dân miền núi Hà Tĩnh liều mình hái trám đen, thu nhập 1 triệu đồng/ngày

Tất bật hái “vàng đen”

Mỗi độ tháng 8 đến tháng 10 hằng năm là thời điểm người dân miền núi Hà Tĩnh bước vào vụ thu hoạch trám đen – loại cây được ví như “vàng đen” của núi rừng nơi đây.

Ở các xã như Hương Sơn, Kim Hoa, Sơn Giang, Sơn Tiến…, trám đen không chỉ là đặc sản mà còn là cây trồng chủ lực, giúp người dân cải thiện thu nhập, phát triển kinh tế bền vững.

Ngày 4.9.2025, ghi nhận tại xã Hương Sơn, người dân đang vào vụ thu hái trám đen với không khí hết sức khẩn trương. Đây là loại quả có giá trị kinh tế cao, được thị trường ưa chuộng. Ngay từ đầu vụ, giá trám đen mua tại vườn dao động từ 60.000–70.000 đồng/kg. Khi ra thị trường, giá bán sỉ lên đến 80.000 đồng/kg; sản phẩm trám thành phẩm có thể đạt mức 100.000–110.000 đồng/kg.

Trung bình, mỗi kg trám đen cần khoảng 70–90 quả, tương đương mỗi quả có giá trên 1.000 đồng. Cá biệt, thời điểm năm trước, giá một quả trám có thể lên đến 2.000 đồng. “Trám đắt xắt ra miếng”, nhiều người dân ví von, bởi loại quả này thực sự mang lại nguồn thu không nhỏ.

Ngoài bán quả tươi, người dân còn chế biến trám thành các món đặc sản như trám kho cá, trám kho thịt, xôi trám, trám muối… phục vụ thị trường trong và ngoài tỉnh. Nhiều hộ gia đình kết hợp vừa trồng trám vừa chế biến sản phẩm để tăng giá trị kinh tế.

Ông Nguyễn Thanh (SN 1950, xã Hương Sơn) cho biết: “Trám cổ thụ rất được ưa chuộng vì quả to, thơm, ăn bùi. Còn giống trám cao sản tuy năng suất cao nhưng chất lượng không bằng nên ít được người tiêu dùng chọn mua”.

Chị Nguyễn Thị Huế, một thương lái chuyên thu mua trám tại xã Hương Sơn, chia sẻ: “Mỗi ngày tôi nhập từ 2–3 tạ trám để phân phối. Trừ chi phí thuê người hái và vận chuyển, tôi lãi khoảng 500.000 đồng/ngày. Mùa này, hàng ra đến đâu bán hết đến đó”.

Hái trám, nghề nguy hiểm

Cùng với người trồng trám, những năm gần đây, nghề hái trám thuê cũng dần hình thành và phát triển. Tuy có thu nhập tương đối cao, song công việc này tiềm ẩn nhiều nguy hiểm do đặc thù cây trám cao từ 10–35m, thân trơn, cành giòn, dễ gãy.

Anh Tống Ngọc (SN 1996, xã Sơn Giang) chia sẻ: “Mỗi ngày tôi hái được 1–1,5 tạ trám thuê, thu nhập từ 1 đến 1,2 triệu đồng. Tuy nhiên, nghề này rất nguy hiểm. Nhiều người dù có sức khỏe cũng không dám trèo vì sợ tai nạn”.

Dụng cụ hành nghề khá đơn giản, gồm dây đai an toàn, liềm sắc gắn đầu sào dài khoảng 10m. Tuy vậy, để làm được nghề, người hái trám phải có kỹ năng, sức khỏe tốt và kinh nghiệm xử lý tình huống trên cao.

Cây trám đen là cây thân gỗ, thời gian từ lúc trồng đến khi thu hoạch khoảng 5 năm. Mỗi cây trưởng thành có thể cho thu từ vài chục đến hàng trăm kg quả mỗi vụ. Nhiều cây trám cổ thụ, tuổi đời 50 năm trở lên, mang lại thu nhập từ 5–15 triệu đồng/mùa.

Theo thống kê của địa phương, toàn huyện Hương Sơn (trước khi sáp nhập) có khoảng 3.000 cây trám đen, tập trung chủ yếu tại xã Hương Sơn với khoảng 1.000 cây. Các xã như Kim Hoa, Sơn Tiến, Sơn Giang cũng đang tích cực mở rộng diện tích trồng trám.

Không chỉ là nông sản đặc trưng, trám đen còn được đánh giá cao trong y học cổ truyền. Theo Đông y, trám có tác dụng giải độc, lợi yết hầu, chữa đau họng, an thần, giải rượu… nên được thị trường trong và ngoài nước ưa chuộng.