Bình Phước nằm ở đâu trong quy hoạch Đồng Nai mới – Nguy cơ bị “chìm” trước quy mô kinh tế khổng lồ của tỉnh?

Quy hoạch Đồng Nai mới sau sáp nhập với Bình Phước mở ra cơ hội phát triển đột phá cho vùng Đông Nam Bộ, đồng thời đặt ra thách thức về hạ tầng, liên kết vùng và sự cân bằng vai trò giữa 2 địa phương cũ.

Quy hoạch Đồng Nai mới – tầm nhìn đa trung tâm, đa tầng liên kết

Sau sáp nhập với Bình Phước, tỉnh Đồng Nai mới có diện tích hơn 12.700 km² và dân số gần 4,5 triệu người. Đồng Nai là 1 trong những địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất cả nước, đứng thứ 4 toàn quốc, dự kiến đạt hơn 690.000 tỷ đồng vào năm 2025.

Trong bối cảnh mới, việc điều chỉnh quy hoạch Đồng Nai mới không chỉ là một yêu cầu pháp lý, mà còn là một nhu cầu tất yếu để chúng ta tái định vị và kiến tạo tương lai cho tỉnh

Tại hội thảo khoa học góp ý Điều chỉnh quy hoạch tỉnh Đồng Nai (mới) thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 do UBND tỉnh tổ chức ngày 25/9, GS.TS Nguyễn Trọng Hoài, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế TP.HCM cho rằng, việc phê duyệt quy hoạch Đồng Nai mới cho thấy sự bắt nhịp với xu hướng hiện đại.

TS Hoài đánh giá, ông rất thú vị khi đọc bản quy hoạch của Đồng Nai (cũ), vì nó tích hợp các xu hướng mới về tầm nhìn, giá trị cốt lõi và các trục phát triển. Tuy nhiên, vấn đề là làm sao phối hợp nhịp nhàng với quy hoạch của Bình Phước (cũ) để vừa có tính chung, vừa có đặc thù.

TS Hoài phân tích thêm, Đồng Nai nổi bật với trụ cột động lực là sân bay, logistics và đô thị công nghiệp; trong khi Bình Phước mạnh về công nghiệp chế biến gắn với nguyên liệu nông sản.

Việc liên kết 2 thế mạnh này sẽ tạo ra chuỗi giá trị hoàn chỉnh, tránh tình trạng “lệch pha” trong định hướng phát triển.

TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn thì nhấn mạnh đến khía cạnh chia sẻ lợi ích sau sáp nhập. Bởi vì nhiều kế hoạch phát triển đều tập trung ở Đồng Nai nên không ít ý kiến băn khoăn Bình Phước sẽ tham gia như thế nào.

“Sau sáp nhập , tỉnh Đồng Nai phải nghĩ cho người anh em Bình Phước, và làm sao để Bình Phước cùng tham gia vào việc phát triển”, TS. Sơn đề nghị.

Thực tế, Bình Phước (cũ) vốn là cửa ngõ phía Bắc của vùng Đông Nam Bộ, kết nối trực tiếp với Tây Nguyên và Campuchia.

Ông Phạm Anh Tuấn – Tổng Giám đốc Công ty CP tư vấn thiết kế cảng – kỹ thuật biển Portcoast cho rằng, sáp nhập không chỉ là phép cộng cơ học.

Bình Phước khi nhập vào Đồng Nai có thêm lối ra biển qua hệ thống cảng Đồng Nai, giúp tháo gỡ điểm nghẽn logistics lâu nay. Đây là yếu tố mang tính cách mạng, giảm chi phí vận chuyển và nâng sức cạnh tranh xuất khẩu nông sản.

Năm 2024, GRDP của Bình Phước tăng 9,32%, GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 4.500 USD. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch rõ rệt: Công nghiệp – xây dựng chiếm 50%, dịch vụ 30% và nông nghiệp 20%.

Với lợi thế quỹ đất rộng, chi phí thấp và kinh nghiệm thu hút đầu tư, Bình Phước được xem là “hậu phương chiến lược” để Đồng Nai mới cất cánh, ông Tuấn chia sẻ.

Thách thức lớn trong đồng bộ hóa và triển khai quy hoạch Đồng Nai mới

Bên cạnh cơ hội, quy hoạch Đồng Nai mới cũng đối diện nhiều thách thức. Hệ thống quy hoạch cũ của 2 tỉnh vốn xây dựng độc lập, nay phải ghép lại, gây thiếu liên kết và khó phát huy sức mạnh tổng thể.

Hạ tầng giao thông trực tiếp giữa Đồng Nai và Bình Phước còn hạn chế, đặc biệt là tuyến ĐT 761 và cầu Mã Đà. Ngoài ra, Khu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai trở thành “rào cản tự nhiên” trong kết nối không gian kinh tế – xã hội.

Viện Quy hoạch Xây dựng TP.HCM đề xuất cụm Đồng Xoài – Chơn Thành (thuộc Bình Phước cũ) sẽ là hạt nhân tăng trưởng, gắn với các hành lang phát triển chiến lược như hành lang logistics từ cửa khẩu đến cảng biển, hành lang công nghiệp và hành lang sinh thái.

Cách bố trí này khẳng định vai trò trung tâm của Bình Phước trong việc mở rộng không gian kinh tế cho Đồng Nai mới.

Nhóm nghiên cứu Đại học Kinh tế TP.HCM cũng kiến nghị sớm hình thành hành lang kinh tế từ cửa khẩu Hoa Lư qua sân bay quốc tế Long Thành đến cảng Cái Mép.

Đây được coi là trục logistics then chốt, giúp tập kết hàng hóa từ Tây Nguyên và Campuchia, tăng tính kết nối vùng.

Đồng thời, phía Bắc tỉnh mới sẽ phát triển công nghiệp xanh, nông nghiệp bền vững và kinh tế cửa khẩu – động lực quan trọng cho toàn biên giới.

Ông Võ Tấn Đức – Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai nhấn mạnh, việc điều chỉnh quy hoạch tỉnh không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là nhu cầu tất yếu để tái định vị tương lai.

Sáp nhập mở ra mô hình phát triển đa trung tâm – đa tầng liên kết, với các hạt nhân tăng trưởng tại Biên Hòa – Long Thành – Nhơn Trạch và Đồng Xoài – Chơn Thành.

Quy hoạch Đồng Nai mới không chỉ gộp diện tích và dân số, mà còn kiến tạo một không gian chiến lược hoàn toàn mới.

“Nếu phát huy tốt lợi thế đa ngành, đa trung tâm, đồng thời khắc phục hạn chế, Đồng Nai sẽ trở thành trung tâm kết nối quan trọng, mở ra nhiều cơ hội phát triển đột phá”, ông Đức chia sẻ.