TPHCM tồn đọng 100 xe buýt CNG trị giá hơn 200 tỉ đồng, chưa kịp chạy đã lỗi thời

Thông tin này được nêu trong văn bản của Sở Xây dựng TPHCM gửi Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TPHCM, nhằm tổng hợp và tiếp thu ý kiến góp ý, phản biện xã hội đối với dự thảo Nghị quyết của HĐND TPHCM về lộ trình thực hiện chuyển đổi và chính sách hỗ trợ phương tiện vận tải hành khách công cộng sử dụng điện, năng lượng xanh.

Trong quá trình lấy ý kiến, đại biểu cho rằng ngoài những chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện nêu trong dự thảo, thành phố cần có giải pháp cụ thể để xử lý tình trạng các doanh nghiệp còn tồn đọng xe buýt mới, chưa thể đưa vào hoạt động.

Trường hợp điển hình là Tổng công ty Cơ khí Giao thông Vận tải Sài Gòn TNHH MTV (Samco), hiện còn gần 100 xe buýt sử dụng khí nén thiên nhiên (CNG) mới 100%, mỗi xe trị giá từ 2 – 3 tỉ đồng, tổng giá trị ước tính 200 – 300 tỉ đồng.

Những phương tiện này được đầu tư từ năm 2018 nhưng đến nay vẫn chưa được khai thác, gây lãng phí và thiệt hại lớn cho doanh nghiệp.

Theo Sở Xây dựng, nguyên nhân tồn đọng xuất phát từ nhiều yếu tố cả khách quan lẫn chủ quan, như thiếu trạm nạp nhiên liệu CNG, cung vượt cầu và điều chỉnh trong kế hoạch kinh doanh của Samco.

Theo Quyết định số 876/QĐ-TTg ngày 22.7.2022 của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí carbon và khí mê-tan trong giao thông vận tải, từ năm 2025, 100% xe buýt đầu tư mới phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh.

Điều này đồng nghĩa với việc các dòng xe buýt CNG – từng được xem là thân thiện với môi trường nay không còn phù hợp với định hướng phát triển mới.

Vì vậy, Samco và các đơn vị có liên quan cần sớm xây dựng phương án chuyển đổi kinh doanh để thích ứng với xu thế điện hóa phương tiện công cộng.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, Sở Xây dựng cho biết hồ sơ dự thảo Nghị quyết đã được bổ sung nội dung đánh giá tác động chính sách đến các doanh nghiệp đang hoặc sẽ tham gia quá trình chuyển đổi phương tiện.

Theo Sở Xây dựng, quá trình xây dựng dự thảo đã tính toán kỹ yếu tố hiệu quả đầu tư và chi phí – lợi ích của các dự án trước đây.

Chẳng hạn, Đề án đầu tư 1.680 xe buýt giai đoạn 2014-2020 có vòng đời dự án 7 năm, nhưng nhiều phương tiện đã hoạt động đến 15 năm – vượt thời gian khấu hao 7-10 năm theo quy định. Sau 15 năm, xe CNG cần đại tu lớn, chi phí cao, tiêu hao nhiên liệu nhiều và phát thải cao hơn.

Kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy việc thay thế sớm là xu hướng tất yếu. Tại Hàn Quốc, xe buýt CNG thường được khuyến khích thay mới sau 5 năm sử dụng. Còn tại Hà Nội, các gói thầu xe buýt công cộng chỉ chấp nhận phương tiện có tuổi đời không quá 10 năm.

Hiện TPHCM, sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, có 164 tuyến với 2.342 xe buýt đang hoạt động. Trong đó, 47 tuyến xe buýt điện (613 xe) và 18 tuyến xe buýt CNG (542 xe), chiếm gần 50% tổng phương tiện sử dụng điện và nhiên liệu sạch.

Theo lộ trình chuyển đổi phương tiện được đề xuất trong dự thảo Nghị quyết:

Năm 2027: 24 tuyến (359 xe) hết hạn hợp đồng sẽ chuyển sang xe buýt điện.

Năm 2028: 31 tuyến (647 xe) chuyển đổi tương tự.

Năm 2029: 22 tuyến (314 xe) còn lại sẽ hoàn tất chuyển sang xe buýt điện.