Hải Phòng dừng hoạt động bến cảng lịch sử hơn 150 năm tuổi

Hải Phòng khép lại hoạt động Cảng Hoàng Diệu hơn 150 năm tuổi

Công ty CP CảngHải Phòngđã hoàn tất việc bàn giao toàn bộ diện tích bến, bãi Cảng Hoàng Diệu để phục vụ dự án xây dựng cầu Nguyễn Trãi và chỉnh trang đô thị khu vực phụ cận. Với việc hơn 212.000 m² mặt bằng được chuyển giao cho địa phương và chủ đầu tư, Cảng Hoàng Diệu (bến cảng có lịch sử hơn 150 năm) chính thức kết thúc sứ mệnh của mình trong không gian nội đô Hải Phòng.

Theo ông Trần Lưu Phương, Giám đốc Công ty TNHH MTV Cảng Hoàng Diệu Chùa Vẽ (thuộc Công ty CP Cảng Hải Phòng), việc di chuyển tài sản và bàn giao mặt bằng được thống nhất thực hiện từ ngày 5/12. Đây là dấu mốc mang tính lịch sử, khép lại quá trình hoạt động của một cảng biển lâu đời, đồng thời mở ra giai đoạn phát triển mới cho đô thị Hải Phòng.

Cảng Hoàng Diệu có tiền thân là Cảng Hải Phòng, được thực dân Pháp xây dựng từ năm 1874 với mục tiêu biến bến thuyền làng Cấm thành quân cảng và thương cảng lớn ở Bắc Kỳ. Cầu tàu đầu tiên dài 250 m, đi kèm sáu nhà kho lớn, khiến người dân quen gọi là bến Sáu Kho.

Đến năm 1902, cảng được mở rộng với cầu tàu dài 750 m, hệ thống kho bãi lên tới hàng chục nghìn mét vuông và đặc biệt có tuyến đường sắt chạy thẳng vào bến cảng. Năng lực bốc dỡ hàng hóa tăng mạnh, đưa Hải Phòng trở thành cửa ngõ giao thương quan trọng nhất miền Bắc. Cho đến nay, đây vẫn là cảng duy nhất của cả nước có đường sắt tiếp cận trực tiếp cầu tàu.

Không chỉ mang vai trò kinh tế, Cảng Hoàng Diệu còn gắn liền với những dấu mốc lịch sử quan trọng. Trong những thập niên đầu thế kỷ XX, nơi đây là điểm trung chuyển tài liệu và cán bộ cách mạng. Từ bến cảng này, đồng chí Trần Phú sang Quảng Châu dự lớp huấn luyện cách mạng năm 1926, Chi bộ Đông Dương Cộng sản đầu tiên cũng được thành lập tại đây năm 1929. Đặc biệt, ngày 20/10/1946, Cảng Hải Phòng là nơi đón Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về Tổ quốc sau chuyến công tác tại Pháp.

Từ bến cảng lịch sử đến bước chuyển không gian đô thị

Trong kháng chiến chống Mỹ, Cảng Hải Phòng giữ vai trò đầu mối đường biển duy nhất, tiếp nhận gần 40 triệu tấn hàng viện trợ từ Liên Xô và các nước bạn. Do đó, cảng trở thành mục tiêu bắn phá, phong tỏa của không lực Mỹ. Giai đoạn 1965–1972, cảng hứng chịu hàng trăm trận ném bom nhưng vẫn duy trì hoạt động, bảo đảm thông suốt tuyến vận tải chiến lược.

Bước sang giai đoạn phát triển mới, khi Hải Phòng định hướng vươn ra biển lớn, hệ thống cảng biển hiện đại dần hình thành ở khu vực ngoài trung tâm. Trong khi đó, Cảng Hoàng Diệu nằm sâu trong nội đô, hạn chế về không gian và hạ tầng, dần không còn phù hợp với chiến lược phát triển logistics quy mô lớn.

Thực hiện chủ trương chỉnh trang đô thị và di dời trung tâm hành chính sang Bắc sông Cấm, từ năm 2017, thành phố Hải Phòng từng bước thu hồi mặt bằng Cảng Hoàng Diệu để triển khai các dự án hạ tầng quan trọng. Sau cầu Hoàng Văn Thụ, dự án cầu Nguyễn Trãi và chỉnh trang khu vực phụ cận tiếp tục đặt ra yêu cầu di dời toàn bộ cảng.

Trong quá trình bàn giao, Cảng Hoàng Diệu đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, dù vẫn còn hợp đồng hàng hóa kéo dài đến quý I/2026 và tồn đọng nhiều lô hàng chưa hoàn tất thủ tục. Doanh nghiệp kiến nghị được tận dụng tạm thời một phần mặt bằng chưa triển khai gói thầu để xử lý dứt điểm hàng hóa, bảo đảm không đứt gãy chuỗi logistics. Phía Cảng Hải Phòng cam kết bàn giao ngay khi thành phố triển khai dự án.

Việc Cảng Hoàng Diệu khép lại hoạt động không chỉ là câu chuyện di dời một công trình hạ tầng, mà còn phản ánh bước chuyển quan trọng trong quá trình phát triển của Hải Phòng. Từ một đô thị cảng hình thành bên bến Sáu Kho, thành phố đang tái cấu trúc không gian để hướng tới mô hình đô thị hiện đại, hài hòa giữa phát triển hạ tầng giao thông, chỉnh trang đô thị và gìn giữ ký ức lịch sử của thành phố Cảng.