‘Vượt mặt’ Tesla, hãng xe Trung Quốc từ ‘kẻ bị xem thường’ đến số 1 toàn cầu

BYD chinh phục đỉnh cao mới

Theo số liệu năm 2025 được hai hãng công bố trong tuần này, BYD đã chính thức vượt Tesla để trở thành nhà sản xuất và bán xe điện lớn nhất thế giới.

Cụ thể, BYD ngày 1/1 cho biết đã bán ra 2,26 triệu xe điện trong năm 2025, tăng gần 28% so với năm 2024. Trong khi đó, ngày 2/1, Tesla báo cáo năm thứ hai liên tiếp chứng kiến doanh số sụt giảm, với lượng xe giao giảm 8,6%, xuống còn 1,6 triệu chiếc, ghi nhận mức giảm hàng năm lớn nhất trong lịch sử công ty.

Đáng chú ý, BYD đạt được thành tích này dù xe điện của hãng không được bán tại Mỹ, trong khi Trung Quốc lại là thị trường lớn thứ hai của Tesla.

Trong quý IV/2025, doanh số của Tesla chỉ đạt khoảng 418.000 xe, giảm 15,6% so với cùng kỳ năm trước và giảm sâu hơn nữa so với mức kỷ lục toàn cầu trong quý III. Trước đó, người tiêu dùng Mỹ đã đổ xô mua xe điện để kịp hưởng khoản tín dụng thuế 7.500 USD trước khi ưu đãi này hết hạn vào ngày 1/10.

Không giống nhiều nhà sản xuất ô tô khác, Tesla không công bố doanh số theo từng thị trường, mà chỉ đưa ra số liệu toàn cầu. Tuy nhiên, theo báo cáo của công ty, thị trường Mỹ đóng góp gần một nửa doanh thu của Tesla. Các báo cáo doanh số của những hãng xe khác công bố vào đầu tuần này cũng được dự báo sẽ cho thấy thị trường xe điện Mỹ suy yếu trong 3 tháng cuối năm 2025.

Từng có giai đoạn, lượng xe giao của Tesla tăng gần 50% mỗi năm. Tuy nhiên, hãng lần đầu ghi nhận doanh số sụt giảm trong năm 2024, với mức giảm nhẹ 1%. Đà lao dốc trở nên rõ rệt hơn trong nửa đầu năm 2025, khi Tesla phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các nhà sản xuất xe điện khác, trong đó có BYD và các hãng ô tô truyền thống toàn cầu.

Bên cạnh đó là làn sóng phản ứng tiêu cực liên quan đến các hoạt động chính trị của tỷ phú Elon Musk, khiến nhiều khách hàng tiềm năng tại Mỹ và châu Âu quay lưng.

Việc người tiêu dùng tranh thủ ưu đãi thuế trước thời hạn đã giúp doanh số Tesla bật tăng trong quý III. Tuy nhiên, điều này cũng có nghĩa là một bộ phận khách hàng lẽ ra sẽ mua xe vào cuối năm đã mua sớm hơn, khiến nhu cầu ở các tháng sau bị suy giảm.

Để bù đắp cho việc mất đi khoản tín dụng thuế, Tesla tung ra các phiên bản rẻ hơn của Model 3 và Model Y. Dù có giá thấp hơn khoảng 5.000 USD so với các bản “cao cấp”, những mẫu xe này lại có quãng đường di chuyển ngắn hơn sau mỗi lần sạc và thiếu một số tính năng so với phiên bản đắt tiền.

Cạnh tranh quyết liệt tại Trung Quốc

BYD đạt được cột mốc mới trong bối cảnh phải đối mặt với cạnh tranh khốc liệt và cuộc chiến giá cả dai dẳng tại thị trường nội địa. Áp lực ngày càng lớn tại Trung Quốc đã thúc đẩy hãng xe có trụ sở tại Thâm Quyến đẩy mạnh mở rộng ra thị trường nước ngoài, dù chiến lược giá thấp của BYD đang bị giám sát chặt chẽ và dẫn tới việc áp thuế mới tại một số quốc gia.

Tốc độ tăng trưởng doanh số tổng thể của BYD, bao gồm cả xe điện và xe hybrid, đã chậm lại xuống mức thấp nhất trong vòng 5 năm. Năm ngoái, hãng bán được hơn 4,6 triệu xe, phản ánh rõ những khó khăn tại Trung Quốc, thị trường ô tô lớn nhất thế giới và cũng là nơi BYD tiêu thụ phần lớn sản phẩm.

BYD đồng thời báo cáo lợi nhuận suy giảm trong cả quý II và quý III/2025. Dù số lượng doanh nghiệp trên thị trường ô tô Trung Quốc đã giảm so với vài năm trước, cạnh tranh vẫn ở mức rất gay gắt, với khoảng 150 thương hiệu ô tô và hơn 50 nhà sản xuất xe điện, theo nghiên cứu của HSBC.

Những đối thủ như Geely, nhà sản xuất xe điện lớn thứ hai Trung Quốc, Leapmotor đang lên nhanh chóng, hay Xiaomi – hãng gia nhập thị trường muộn với mẫu xe điện đầu tiên ra mắt năm 2024 – đang từng bước bào mòn thị phần của BYD.

Theo Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc (CAAM), thị phần của BYD đã giảm từ đỉnh 35% năm 2023 xuống còn 29% trong 11 tháng năm 2025. Trong cùng kỳ năm ngoái, doanh số của BYD giảm hơn 5%, trong khi doanh số của Geely tăng vọt gần 90%.

Truyền thông nhà nước Trung Quốc dẫn lời ông Wang Chuanfu, nhà sáng lập kiêm CEO BYD, tại cuộc họp với nhà đầu tư hồi tháng 12 cho biết sự sụt giảm doanh số trong nước xuất phát từ việc lợi thế công nghệ của BYD bị thu hẹp và sản phẩm chưa đủ khác biệt. Tuy nhiên, ông khẳng định công ty sẽ sớm ra mắt các công nghệ mới.

Cổ phiếu Tesla tăng 1,2% trong phiên giao dịch đầu ngày 2/1 và khép lại năm 2025 với mức tăng 18,6%. Các nhà đầu tư dường như bỏ qua sự suy yếu trong doanh số, thay vào đó đặt kỳ vọng vào kế hoạch của tỷ phú Elon Musk về một đội xe taxi tự lái và “đội quân” robot hình người mà ông cam kết sẽ sớm triển khai.

Dẫu vậy, đến thời điểm hiện tại, dịch vụ taxi tự lái của Tesla vẫn còn rất hạn chế, mới chỉ hoạt động tại hai khu vực đô thị là Austin (Texas) và San Francisco, thay vì phục vụ một nửa dân số Mỹ như Elon Musk từng dự đoán vào cuối năm 2025.