Hà Tĩnh: 12 ha đất nông nghiệp nguy cơ bỏ hoang do doanh nghiệp chậm hoàn trả mương thủy lợi

Đường nội đồng, mương tưới chưa được khôi phục sau thu hồi đất

Hàng chục ha đất nông nghiệp tại đồng Tán Giới (xã Đức Thọ, Hà Tĩnh) đang đứng trước nguy cơ thiếu nước tưới khi hệ thống mương thủy lợi phục vụ sản xuất vẫn chưa được hoàn trả sau quá trình thi công Dự án Bệnh viện Đa khoa TTH Đức Thọ. Việc chậm trễ khắc phục khiến hoạt động canh tác của người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng, có khả năng không thể sản xuất trong vụ xuân 2026.

Theo tìm hiểu, năm 2019, UBND huyện Đức Thọ (cũ) thu hồi đất để bàn giao cho Công ty Cổ phần TTH Hà Tĩnh thực hiện dự án. Khi đó, UBND xã Đức Yên (cũ) đã tiến hành giải phóng mặt bằng, bồi thường diện tích đất canh tác; HTX Nông nghiệp Yên Long có một tuyến đường dân sinh rộng 5 m, dài 200 mét và một tuyến mương tưới nằm cạnh đường, bảo đảm nguồn nước cho toàn bộ khu vực sản xuất.

Tháng 4/2025, dự án chính thức khởi công. Qua kiểm tra thực tế tại khu vực đã bàn giao mặt bằng, HTX Nông nghiệp Yên Long phát hiện doanh nghiệp đổ đất phong hoá lấn lên một phần diện tích ruộng ngoài phạm vi đã giải phóng mặt bằng và chưa hoàn trả tuyến đường nội đồng cũng như hệ thống mương dẫn nước. Tình trạng này khiến nhiều diện tích ruộng rơi vào cảnh khô hạn, không có nguồn nước phục vụ canh tác.

Ông Nghiêm Xuân Hải (thôn Đại Nghĩa) cho biết: “Nhiều ngày nay gia đình tôi rất bức xúc vì phần lớn thửa ruộng bị đất phong hóa của Dự án Bệnh viện Đa khoa TTH Đức Thọ san lấp dù không thuộc diện đền bù. Trong khi vụ lúa xuân 2026 cận kề, chắc chắn sẽ không kịp sản xuất. Chúng tôi đề nghị hoàn trả lại mặt bằng để kịp thời vụ.”

Ông Đinh Thế Hùng (thôn Hùng Dũng) lo lắng: “Nhà tôi có 1 sào ruộng cạnh khu vực thi công. Không có mương dẫn nước tưới tiêu thì không thể canh tác. Nếu đơn vị thi công không làm mương nước kịp thời thì chắc chắn sẽ lỡ vụ xuân tới.”

Người dân kiến nghị phương án hoàn trả mương nhưng chưa được triển khai

HTX Nông nghiệp Yên Long và người dân đã đề xuất phương án hoàn trả tuyến mương tưới, gồm đoạn đấu nối từ mương cũ cạnh Quốc lộ 8A kéo dài khoảng 70 m (kích thước 50 cm x 70 cm), sau đó rẽ về phía Nam khoảng 350 m (kích thước 40 cm x 60 cm). Tuy nhiên, đến nay phương án vẫn chưa được chủ đầu tư triển khai, khiến thời vụ mùa đang đến gần mà khu vực vẫn chưa có nguồn nước.

Dự án Bệnh viện Đa khoa TTH Đức Thọ đã thực hiện đền bù 31.408 m² đất nông nghiệp. Song sau 6 năm, nhiều diện tích không thuộc diện thu hồi tiếp tục bị ảnh hưởng bởi đất phong hoá; tuyến đường và mương nội đồng chưa được khắc phục. Nếu các hạng mục không được hoàn trả kịp thời, hơn 12 ha đất tại đồng Tán Giới có nguy cơ phải bỏ hoang, đe dọa sinh kế của hàng chục hộ dân.

Ông Đinh Xuân Thành – Giám đốc HTX Nông nghiệp Yên Long cho biết: “HTX Nông nghiệp Yên Long có 300 hộ dân sản xuất với tổng diện tích 57 ha, trong đó 12 ha đang đứng trước nguy cơ mất trắng vì không có nước tưới. Các năm trước, chúng tôi đều cải tạo mương phục vụ lúa xuân. Nhưng dự án nhiều năm chưa hoàn thành đã lấp mất phần cấp nước. Chúng tôi đã nhiều lần kiến nghị nhưng chưa được giải quyết.”

Ông Thành thông tin thêm, đất phong hóa đè lên khoảng 1 ha ruộng, đồng thời chắn đường mương tưới phục vụ 12 ha nhưng chưa được bồi thường. Còn khoảng 1 tháng nữa là đến vụ xuân. Nếu không khơi thông mương, 12 ha sẽ không thể sản xuất, nguy cơ mất trắng. Những năm trước mỗi ha lúa thu được 5,5–5,7 tấn, bán với giá 8,5 triệu đồng/tấn; năm nay, nếu không có nước, toàn bộ sản lượng này sẽ không thể đạt được, thậm chí mất trắng.

Thời gian xuống giống vụ xuân đang đến rất gần. Nếu hệ thống mương tưới không được khôi phục kịp thời, 12 ha đất nông nghiệp tại đồng Tán Giới có thể buộc phải bỏ hoang ngay trong vụ sản xuất tới. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều hộ dân thôn Đại Nghĩa và Hùng Dũng mất đi nguồn sinh kế.

Dự án Bệnh viện Đa khoa TTH Đức Thọ đã thực hiện đền bù 31.408 m² đất nông nghiệp. Đến nay sau 6 năm, nhiều diện tích không nằm trong diện đền bù vẫn bị lấp, hệ thống kênh mương, đường giao thông nội đồng vẫn không được hoàn trả như cam kết của nhà đầu tư.

Ngày 10/11/2025 UBND xã Đức Thọ (Hà Tĩnh) nhận được phản ánh của Hợp tác xã Nông nghiệp Yên Long và Nhân dân thôn Đại Nghĩa về việc Công ty Cổ phần TTH Hà Tĩnh làm chủ đầu tư đang thi công Dự án bệnh viện TTH Đức Thọ. Đến nay, dự án đã được bàn giao mặt bằng, trong quá trình thi công đơn vị đã đào đất phong hóa đổ chống lấn lên một số diện tích đất lúa của nhân dân thôn Đại Nghĩa (phần nằm ngoài diện tích đất của dự án), đồng thời chưa hoàn trả lại tuyến đường giao thông, mương thủy lợi phục vụ sản xuất canh tác, làm ảnh hưởng đến việc sản xuất lúa của nhân dân.

UBND xã Đức Thọ đề nghị Công ty Cổ phần TTH khẩn trương phối hợp với UBND xã, HTX Nông nghiệp Yên Long để hoàn trả lại công trình (mương, đường nội đồng) và giải phóng số đất phong hóa đắp chồng lấn lên diện tích ruộng của nhân dân theo cam kết, đảm bảo sản xuất không bị gián đoạn, nhân dân đi lại sản xuất và gieo trồng đúng lịch mùa vụ.

UBND xã Đức Thọ đề xuất xây dựng tuyến mương gạch đấu nối với mương cũ từ QL8A đi lên phía Tây (cạnh QL 8A đến hết đất dự án), dài khoảng 70m, kích thước BxH 50cmx70cm; Đề xuất xây dựng tuyến mương gạch đấu nối với đoạn 1 đến hết đất dự án (cạnh phía tây đất dự án), dài khoảng 350m, kích thước BxH 40cmx60cm.