Vì sao tuyến Metro số 1 đã vận hành nhưng TP.HCM vẫn đề xuất kéo dài thời gian thực hiện dự án?

Phê duyệt điều chỉnh thời gian dự án Metro số 1

UBND TP.HCM vừa ban hành quyết định phê duyệt điều chỉnh thời gian thực hiện Dự án đầu tư xây dựng Tuyến đường sắt đô thị số 1 (Bến Thành – Suối Tiên), dù tuyến metro này đã chính thức vận hành thương mại từ ngày 22/12/2024.

Tuyến Metro số 1 đã được đưa vào vận hành thương mại vào cuối năm 2024. Ảnh: DV

Theo quyết định, thời điểm hoàn thành thi công của dự án được điều chỉnh đến quý IV/2026, trong khi thời gian kết thúc dự án vẫn giữ nguyên giai đoạn 2024 – 2028. Cùng với đó, thời gian bảo hành, khắc phục khiếm khuyết của các nhà thầu được kéo dài đến hết năm 2026; công tác hỗ trợ vận hành và bảo dưỡng tiếp tục thực hiện đến năm 2028.

UBND TP.HCM khẳng định, việc điều chỉnh này không làm thay đổi tổng mức đầu tư của dự án (hơn 43.757 tỷ đồng), không phát sinh chi phí mới và không ảnh hưởng đến hoạt động khai thác, vận hành tuyến Metro số 1. Dự án cũng đã được bố trí đầy đủ nguồn vốn ODA và vốn đối ứng trong kế hoạch đầu tư công năm 2026.

Quyết định đồng thời giao Ban Quản lý Đường sắt đô thị chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ, chất lượng, kiểm soát chi phí; yêu cầu không để tình trạng chậm trễ kéo dài, xử lý dứt điểm các tồn tại kỹ thuật, khiếu nại của nhà thầu và bảo đảm vận hành an toàn, hiệu quả tuyến metro đầu tiên của TP.HCM.

Gia hạn để “làm trọn vẹn” dự án

Trước đó, trong báo cáo và tờ trình gửi UBND TP.HCM, Sở Xây dựng đã làm rõ nguyên nhân và cơ sở pháp lý của đề xuất điều chỉnh thời gian thực hiện dự án Metro số 1.

Theo Sở Xây dựng, dù tuyến metro đã vận hành thương mại, dự án vẫn còn nhiều hạng mục kỹ thuật và thủ tục chưa hoàn tất. Cụ thể, một số gói thầu vẫn đang trong giai đoạn bảo hành, khắc phục khiếm khuyết; công trình tòa nhà vận hành – bảo dưỡng (O&M) chưa hoàn thành; một số tồn tại kỹ thuật của gói thầu CP3 và các khiếu nại phát sinh với nhà thầu Hitachi chưa được giải quyết dứt điểm.

Ngoài ra, Hội đồng Kiểm tra Nhà nước về công tác nghiệm thu công trình xây dựng cũng đã lưu ý chủ đầu tư tiếp tục hoàn thiện các hạng mục còn dang dở, khắc phục tồn tại kỹ thuật trong quá trình vận hành. Trên cơ sở đó, việc gia hạn thời gian được xem là cần thiết để bảo đảm an toàn, ổn định và hiệu quả lâu dài cho tuyến metro.

Sở Xây dựng nhấn mạnh, đề xuất gia hạn thời gian thực hiện dự án phù hợp với Nghị quyết 188/2025/QH15 của Quốc hội, cho phép TP.HCM áp dụng cơ chế đặc thù đối với các dự án đường sắt đô thị. Trong trường hợp không làm tăng tổng mức đầu tư, UBND TP.HCM có thẩm quyền quyết định gia hạn mà không phải thực hiện lại thủ tục điều chỉnh dự án theo quy định thông thường.

Từ đó, Sở Xây dựng kiến nghị UBND TP.HCM phê duyệt điều chỉnh thời gian thực hiện dự án, đồng thời yêu cầu Ban Quản lý Đường sắt đô thị rút kinh nghiệm, làm rõ trách nhiệm chủ quan nếu có, tránh lặp lại tình trạng kéo dài tiến độ ở các dự án metro tiếp theo.

Mới đây, ngày 15/1, tuyến Metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) chính thức khởi công, là trục xuyên tâm kết nối trung tâm thành phố với cửa ngõ Tây Bắc. Giai đoạn 1 của tuyến Metro số 2 dài khoảng 11,3 km. Trong đó, đoạn đi ngầm chiếm ưu thế với 9,3 km và 2 km còn lại đi trên cao. Hệ thống bao gồm 10 ga ngầm, 1 ga trên cao và một khu Depot.
Điểm khác biệt lớn nhất của Metro số 2 so với các tuyến trước đó là việc áp dụng tiêu chuẩn công nghệ châu Âu với mức độ tự động hóa cao nhất (GoA4). Với công nghệ này, đoàn tàu có khả năng vận hành hoàn toàn tự động, giúp tối ưu hóa độ chính xác và an toàn. Tốc độ tối đa 80 – 110 km/h. Năng lực vận tải: Khởi đầu với đoàn tàu 3 toa (hơn 14.400 khách/giờ), sau đó nâng lên 6 toa để phục vụ hơn 40.500 khách/giờ mỗi hướng. Công nghệ xanh: Hệ thống cấp điện 1.500v một chiều, có khả năng thu hồi năng lượng tái sinh từ phanh tàu để tiết kiệm điện và giảm phát thải.