Hai gia đình tranh chấp một lô đất suốt 32 năm

Song hơn ba thập kỷ trôi qua, vụ việc tranh chấp lô đất này vẫn chưa thể khép lại.

Bất đồng xung quanh việc ai là người có tiền mua đất

Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng nhận được đơn của bà Nguyễn Thị Mận và chồng là ông Hoàng Kim Oanh ở tổ dân phố Kiền Bái 5, phường Thiên Hương, phản ánh việc tranh chấp quyền sử dụng lô đất số 2 tại chợ Kiền cũ với bà Nguyễn Thị Hải, cùng địa phương. Vụ việc đã kéo dài 32 năm và đang được Tòa án Nhân dân thành phố Hải Phòng thụ lý xét xử phúc thẩm.

Theo trình bày của bà Mận, năm 1987, bà thuê cửa hàng của Hợp tác xã Kiền Bái để kinh doanh tạp hóa. Bà Hải bán thịt lợn ở phía ngoài. Năm 1994, UBND xã Kiền Bái (cũ) thanh lý tài sản trên đất chợ Kiền cũ. Bà Mận thuộc diện được mua thanh lý lô đất số 2 với giá 25 triệu đồng.

Bà Mận cho biết, thời điểm này bà Hải từng đưa 25 triệu đồng nhờ mua hộ lô đất trên. Tuy nhiên, khi làm thủ tục tại UBND xã, bà Mận được thông báo bà Hải không đủ tiêu chuẩn mua đất nên đã trả lại tiền. Việc giao, nhận tiền giữa hai bên không lập giấy tờ, không có người làm chứng. Sau đó, gia đình bà Mận tự gom đủ tiền và trực tiếp nộp mua đất. Hiện bà Mận vẫn còn lưu giữ phiếu thu ngân sách của gia đình bà đã nộp cho UBND xã tại thời điểm đó.

Tuy nhiên, trong khi chờ chính quyền giao đất, gia đình bà Mận phát hiện gia đình bà Hải tự ý xây dựng nhà trên lô đất nói trên. Sau đó, bà Mận gửi đơn đến các cơ quan có thẩm quyền đề nghị giải quyết. Ngày 15/11/1994, Thanh tra huyện Thủy Nguyên (cũ) có kết luận khẳng định sai phạm lấn chiếm đất của bà Hải. Tiếp đó, ngày 31/10/1998, UBND huyện Thủy Nguyên (cũ) ra quyết định số 435 chuẩn y kết luận của Thanh tra huyện Thủy Nguyên, yêu cầu bà Hải có trách nhiệm tháo dỡ công trình trước ngày 15/11/1998.

Liên tiếp các năm sau, theo các biên bản ngày 31/10/2000, 9/10/2001, 4/6/2003 của UBND xã Kiền Bái đều khẳng định hành vi chiếm đất trái phép để xây dựng quán của bà Hải là vi phạm pháp luật, yêu cầu tháo dỡ công trình. UBND xã Kiền Bái đã ra quyết định xử phạt hành chính bà Hải 200.000 đồng với lỗi vi phạm nói trên. Song bà Hải không chấp hành các quyết định này.

Theo tìm hiểu của phóng viên, nguyên nhân gia đình bà Hải không chấp hành vì cho rằng đã bỏ số tiền 25 triệu đồng nhờ bà Mận mua hộ lô đất trên. Mặc dù, tại biên bản hòa giải ngày 9/7/2021 có đầy đủ chữ ký của các bên ghi lại ý kiến của bà Nguyễn Thị Hải như sau: “Bà Nguyễn Thị Hải đã nhận lại số tiền 25 triệu đồng nhờ bà Mận mua hộ lô đất 02 do bà Hải không đủ tiêu chuẩn mua lô đất trên”, nhưng chữ “nhận” trong dòng chữ này được viết nhỏ lại.

Chị Phạm Thị Hậu, con gái bà Hải nêu quan điểm: Mẹ chị bị tai biến, có dấu hiệu điếc, không biết biên bản ngày 9/7/2021 viết gì nên ký vào. Chữ “nhận” trong biên bản nói trên là được viết thêm vào. Gia đình chị khẳng định chưa nhận lại số tiền 25 triệu đồng từ bà Mận. Lô đất này là gia đình chị nhờ bà Mận mua hộ nên đã xây nhà và ở hơn 30 năm qua.

Bị đơn kháng cáo, viện kiểm sát kháng nghị

Do vụ việc không được giải quyết dứt điểm, bà Mận và ông Oanh khởi kiện vụ việc ra Tòa án Nhân dân huyện Thủy Nguyên (nay là Tòa án Nhân dân khu vực 1). Ngày 27/8/2025, Tòa án Nhân dân khu vực 1 xét xử sơ thẩm, ban hành Bản án dân sự số 20/2025/DS-ST, chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện, công nhận quyền sử dụng đất của gia đình bà Mận và buộc bà Hải tháo dỡ công trình, trả lại đất.

Không nhất trí bản án xét xử sơ thẩm, bà Hải có đơn kháng cáo. Đồng thời, Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 1 cũng có quyết định kháng nghị phúc thẩm vụ án này.

Trao đổi với phóng viên ngày 22/1/2026, Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 1 cho rằng có căn cứ xác định bà Hải đưa tiền nhờ bà Mận đứng tên mua hộ đất. Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 1 đề nghị áp dụng tương tự Án lệ số 02/2016/AL, sửa án sơ thẩm theo hướng giao đất cho bà Hải, bà Hải thanh toán cho bà Mận một khoản tương ứng công sức (20% – 30% giá trị thửa đất).

Về phía UBND phường Thiên Hương, tại buổi làm việc với Tòa án Nhân dân thành phố ngày 13/1/2026, UBND phường cho biết việc thanh lý đất của UBND xã Kiền Bái trước đây tuy chưa đúng thẩm quyền, thủ tục chưa chặt chẽ nhưng các lô đất phù hợp quy hoạch đất ở. Hiện 2 lô đất thanh lý cho các hộ khác đã được cấp giấy chứng nhận; riêng lô đất số 2 thanh lý cho bà Nguyễn Thị Mận chưa được cấp giấy do nhiều năm tranh chấp với bà Nguyễn Thị Hải, người tự ý xây dựng công trình trên đất. UBND xã đã nhiều lần yêu cầu bà Hải tháo dỡ công trình, trả lại mặt bằng để hoàn tất thủ tục cấp giấy cho bà Mận nhưng không được chấp hành. Đề nghị tòa án giải quyết tranh chấp đối với lô đất số 2 đã thanh lý cho bà Mận theo đúng quy định.

Như vậy, trong vụ án này, còn nhiều quan điểm pháp lý khác nhau. Vụ việc kéo dài 32 năm qua, không được xử lý dứt điểm có trách nhiệm của chính quyền địa phương qua nhiều giai đoạn. Ông Oanh, bà Mận thuộc diện người có công, được trao Huy chương Kháng chiến hạng nhất, hạng nhì năm 1986. Do đó, khi xét xử phúc thẩm, cần xem xét đầy đủ, khách quan, toàn diện hệ thống chứng cứ để giải quyết vụ án đúng pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.

HẢI VÂN