Người thợ gìn giữ nghề đóng ghe, xuồng bên dòng sông Hậu

Nghề mưu sinh gắn với dòng sông

Nằm cặp kề dòng sông Hậu, trong xưởng đóng ghe, tàu trên địa bàn xã Phú Hữu (tỉnh An Giang), tiếng cưa gỗ, tiếng búa đóng đinh vẫn vang lên đều đặn. Những người thợ cặm cụi bên thân ghe, miệt mài đục đẽo từng thớ gỗ. Mồ hôi thấm ướt lưng áo, đôi bàn tay chai sạn thoăn thoắt đo đạc, đục, ráp từng mảnh gỗ, giữ nhịp lao động bền bỉ của làng nghề ven sông.

Ông Nguyễn Văn Sang – chủ cơ sở đóng và sửa chữa tàu, ghe (xã Phú Hữu, tỉnh An Giang) – cho biết: “Mấy chục năm trước, cha tôi đã làm nghề này. Lớn lên, tôi cũng theo cha ra bến sông, quen mùi gỗ, mùi dầu trám từ hồi nhỏ. Hồi đó, nhiều lao động trong xóm sống nhờ đóng ghe, xuồng, làm ngày đêm cũng không kịp giao”.

Theo ông Sang, ghe, xuồng từng là phương tiện chủ yếu của cư dân vùng sông nước Nam Bộ. Từ xuồng ba lá, xuồng tam bản phục vụ đi lại hằng ngày, đến ghe chài, ghe lưới đánh bắt thủy sản, ghe thương hồ chở hàng hóa. Mỗi loại ghe mang một dáng vẻ riêng, phù hợp với từng con nước, từng mục đích sử dụng. Nghề đóng ghe, xuồng vì thế đòi hỏi người thợ không chỉ có sức khỏe mà còn phải có kinh nghiệm, sự tinh tế và hiểu biết sâu về sông nước.

“Ghe đóng xong chiếc này, người thợ lại bắt tay vào chiếc khác. Thu nhập tuy không cao so với nhiều nghề khác nhưng đủ nuôi sống gia đình, cho con cái ăn học. Thế nhưng, khoảng chục năm trở lại đây, cùng với sự phát triển của giao thông đường bộ, xuồng máy composite nhẹ, bền, giá thành rẻ và tàu sắt dần thay thế ghe gỗ truyền thống. Nhu cầu đóng tàu, ghe gỗ mới giảm mạnh”, ông Sang nói.

Sống nhờ sửa chữa ghe cũ

Có hơn 25 năm gắn bó với nghề đóng tàu, ghe gỗ truyền thống, ông Võ Tuấn Anh ngụ xã Chợ Mới (tỉnh An Giang) cho biết: “Dù không còn thời hoàng kim, nghề đóng ghe bên sông Hậu vẫn chưa hoàn toàn biến mất. Thay vì đóng mới, xưởng hiện nay chủ yếu sửa chữa ghe, xuồng cũ, đặc biệt là những ghe đục chuyên vận chuyển thủy sản”.

Theo ông Tuấn Anh, đây là loại ghe có kích thước lớn, thường xuyên hoạt động trên sông, chịu tác động mạnh của nước và tải trọng nên nhanh xuống cấp. “Giờ làm nghề là sống nhờ sửa ghe. Ghe chở cá đi hoài, va quẹt nhiều, đáy ghe mục, be ghe nứt là phải đem vô xưởng sửa. Mỗi năm sửa vài chục chiếc, đủ sống qua ngày”, ông Anh chia sẻ.

Ông Tuấn Anh thông tin, công việc sửa chữa đòi hỏi người thợ phải tỉ mỉ không kém đóng mới. Từ thay ván đáy, trét chai, đóng lại sườn ghe đến sơn chống thấm, mỗi công đoạn đều cần kinh nghiệm để đảm bảo ghe vận hành an toàn. “Có chiếc ghe nhìn bên ngoài còn được nhưng bên trong đã mục hết. Nếu không rành nghề, sửa không tới nơi tới chốn là rất nguy hiểm cho người sử dụng”, ông Tuấn Anh nói.

Anh Huỳnh Phước Sang (26 tuổi, ngụ xã Phú Hữu, tỉnh An Giang) – công nhân sửa tàu, ghe cho hay, dù thu nhập không cao nhưng anh vẫn gắn bó với nghề vì quen tay, quen việc. “Mỗi tháng làm đều cũng được khoảng 8 – 9 triệu đồng. Không dư dả nhưng đủ lo cho gia đình. Quan trọng là mình còn công việc tại quê nhà”, anh Sang chia sẻ.

Ông Nguyễn Văn Sang – chủ cơ sở đóng và sửa chữa tàu, ghe – bày tỏ: “Điều chúng tôi mong mỏi không chỉ là thu nhập ổn định mà còn là sự quan tâm, ghi nhận để nghề truyền thống không bị mai một. Việc kết hợp bảo tồn làng nghề với hỗ trợ đào tạo, chuyển giao kỹ thuật đóng tàu sắt, hỗ trợ vay vốn cải tiến xưởng… được xem là những hướng đi có thể giúp nghề đóng ghe tồn tại”.

Theo ông Sang, bên cạnh việc giữ nghề đóng tàu, ghe gỗ truyền thống, cơ sở cũng từng bước chuyển sang đóng thêm tàu sắt phục vụ vận chuyển nông sản, đáp ứng nhu cầu thực tế của bà con vùng sông nước trong bối cảnh mới.