Chuyện rác thải ở làng nghề giày da Hoàng Diệu vẫn bề bộn

Mỗi ngày thải gần 1 tấn rác

Nhiều năm qua, làng nghề sản xuất giày da Hoàng Diệu đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng nghìn lao động nông thôn. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh về quy mô sản xuất, vấn đề ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm rác thải rắn từ hoạt động làng nghề đang trở thành thách thức lớn.

Anh Vũ Văn Đợi ở thôn Phong Lâm cho biết gia đình anh sản xuất giày da từ năm 1999, mỗi ngày làm từ 250 – 300 đôi giày. “Nhu cầu sản xuất ngày càng lớn nhưng vấn đề cấp thiết nhất hiện nay là việc xử lý rác thải. Lượng rác ngày càng lớn, trong khi mới chỉ thu gom thủ công, chưa phân loại và rác thải vẫn chuyển ra bãi rác của thôn để chôn lấp”, anh Đợi nói.

Điều đáng lo lắng là tình trạng đốt rác gây khói khiến đời sống của người dân bị ảnh hưởng. Ông Trần Huy Hào, Trưởng thôn Trúc Lâm cho biết, quá trình thuộc da, sử dụng keo dán, xử lý phế liệu nếu không kiểm soát tốt sẽ ảnh hưởng đến không khí và nguồn nước. Hiện rác thải từ giày da mới chỉ được thu gom thủ công, chưa có hệ thống xử lý theo quy chuẩn. Rác vẫn chưa được phân loại tại nguồn vì nếu người dân phân loại thì các tổ thu gom sẽ lại tổng hợp đưa đến bãi rác, xử lý chôn lấp thủ công, thậm chí có người sẽ đốt rác.

Xã Gia Phúc hiện có 29 thôn, trong đó có 4 làng nghề giày da gồm: Phong Lâm, Trúc Lâm, Văn Lâm và Nghĩa Hy với hơn 200 hộ làm nghề. Toàn xã có 22 bãi rác, mỗi làng nghề có một bãi rác. Tuy nhiên, các bãi rác đều đã đầy, có bãi quá tải. Mỗi ngày, xã Gia Phúc thu gom khoảng 2 tấn rác thải sinh hoạt, riêng rác thải của làng nghề (vải vụn, da vụn, xốp…) gần 1 tấn.

Đáng lo ngại hơn, trong rác thải làng nghề giày da có không ít thành phần chứa hóa chất độc hại. Nếu không được phân loại, thu gom và xử lý đúng quy định, các chất này có thể ngấm vào đất, gây ô nhiễm nguồn nước ngầm, để lại hậu quả lâu dài cho môi trường.

Rất cần được xử lý tập trung

Ô nhiễm môi trường từ rác thải làng nghề giày da Hoàng Diệu không chỉ dừng lại ở tác động đến cảnh quan mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân. Ông Đặng Văn Thanh, Trưởng Phòng Kinh tế xã Gia Phúc cho biết, năm 2009, một nhà máy xử lý rác được xây dựng từ nguồn tài trợ của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tại thôn Phong Lâm. Tuy nhiên, nhà máy rác này chỉ hoạt động trong thời gian ngắn do không đáp ứng được điều kiện tiếp nhận và xử lý loại rác thải đặc thù từ các làng nghề làm giày trên địa bàn. Dù đã sửa chữa và thử nghiệm nhiều lần nhưng nhà máy vẫn không đạt được các tiêu chuẩn về an toàn vệ sinh môi trường. Vì vậy, nhiều năm qua, nhà máy vẫn chưa thể đưa vào hoạt động trở lại.

Ông Nguyễn Chính Thống, Chủ tịch UBND xã Gia Phúc nhấn mạnh ô nhiễm rác thải làng nghề giày da Hoàng Diệu hiện rất nhức nhối. Về việc này, UBND xã đã báo cáo, đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường cho vận chuyển, thu gom rác thải làng nghề đến nhà máy xử lý rác tập trung. Tháng 10/2025, một đoàn khách nước ngoài đã về xã khảo sát nhằm thu mua da vụn của làng nghề để tái chế thành nguyên vật liệu xây dựng. Tuy nhiên, khối lượng ít nên không đáp ứng được công nghệ nước ngoài.

Trước mắt, UBND xã tăng cường tuyên truyền để người dân nâng cao ý thức, phân loại rác tại nguồn, khuyến khích người làm nghề đưa công nghệ hiện đại vào sản xuất giày, hạn chế tối đa ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm bụi, mùi.

“Chính quyền xã sẽ đẩy mạnh tuần tra, kiểm tra, nếu phát hiện trường hợp đốt rác thải sẽ xử lý nghiêm theo quy định”, ông Thống nói.

UBND xã yêu cầu gia đình làm nghề thu gom rác đúng quy định, không đổ bừa bãi, không tự ý đốt. Việc đầu tư xây dựng một khu xử lý rác thải làng nghề tập trung, có phân loại rác ngay từ đầu là rất cần thiết để chấm dứt tình trạng xả rác và đốt rác tự phát. Để làm được việc này, cần sự phối hợp của các cấp, ngành và người dân làng nghề thì mới có thể sớm triển khai, đưa vào hoạt động.

MINH NGUYÊN