Cống hơn 500 tỉ đồng ở Sóc Trăng kiểm soát mặn, tiêu úng và giữ ngọt ra sao?

Cống âu Rạch Mọp nằm trên sông Rạch Mọp (cách sông Hậu khoảng 500m) giáp ranh xã Nhơn Mỹ (huyện Kế Sách) và xã Song Phụng (huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng). Tổng mức đầu tư hơn 516 tỉ đồng, đây là công trình thủy lợi lớn thứ 3 ở ĐBSCL. Cống thuộc Dự án Công trình kiểm soát nguồn nước bờ Nam sông Hậu, hiện đang được vận hành theo cơ chế linh hoạt nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm soát mặn, tiêu úng và duy trì nguồn nước ngọt ổn định phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Công trình gồm 2 khoang cửa bằng thép, vận hành chủ động bằng xi lanh thủy lực. Âu thuyền đi kèm được đưa vào sử dụng trong những thời điểm cống đóng để kiểm soát mặn hoặc ngập, đồng thời đảm bảo phương tiện thủy vẫn lưu thông bình thường.

Theo quy trình vận hành tạm thời đã được Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng Thủy lợi 10 (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phê duyệt, cống chỉ được đóng hoặc mở khi mực nước giữa phía nội đồng và phía sông Hậu cân bằng hoặc nằm trong phạm vi độ chênh cho phép. Quy trình vận hành được kiểm soát nghiêm ngặt thông qua hệ thống quan trắc và giám sát môi trường tự động cho phép theo dõi liên tục các thông số mực nước tại các vị trí trước và sau công trình.

Trong mùa khô, từ tháng 12 năm trước đến tháng 4 năm sau, cống Rạch Mọp đóng vai trò then chốt trong việc ngăn mặn. Khi độ mặn nước sông Hậu phía ngoài đạt ngưỡng 0,5g/l, cống sẽ được đóng và chỉ mở lại khi độ mặn giảm xuống dưới mức quy định. Trong thời gian cống đóng, đơn vị quản lý sẽ tận dụng thời điểm triều xuống để mở cửa tiêu nước môi trường.

Hiện nay bước vào mùa mưa, nhiệm vụ vận hành cống được chuyển hướng sang ưu tiên tiêu thoát nước, giảm úng ngập cho đồng ruộng. Khi mực nước nội đồng dâng cao, cống được mở một chiều để thoát nước ra sông. Khi nước trong đồng hạ xuống mức ổn định, cống sẽ được đóng lại nhằm giữ nước ngọt phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Ông Vương Quốc Nam – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sóc Trăng cho biết Cống âu Rạch Mọp đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát mặn, giữ ngọt, tạo điều kiện sản xuất ổn định, bền vững trực tiếp cho 19.220ha đất nông nghiệp trên địa bàn các huyện Kế Sách, Châu Thành, Long Phú và TP Sóc Trăng. Giảm thiểu ảnh hưởng do hạn mặn, chủ động cấp nước ngọt cho trên 36.000ha ở 2 tỉnh Sóc Trăng và Hậu Giang.

“Cống âu Rạch Mọp còn là công trình mang tầm chiến lược, góp phần thực hiện hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ sinh kế hàng ngàn hộ dân vùng dự án”, ông Nam nhấn mạnh.