Dự án thép ray hơn 10.000 tỷ đồng của Hòa Phát (HPG): Dễ hòa vốn, khó bùng nổ lợi nhuận sau siêu dự án đường sắt 67 tỷ USD

Hòa Phát và “bước đi thần tốc” sau khi Chính phủ giao nhiệm vụ làm thép ray

Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2025 tổ chức hồi tháng 4/2025, ông Trần Đình Long, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hòa Phát (HoSE:HPG) cho biết tập đoàn sẽ tham gia toàn diện vào chuỗi dự án đường sắt tại Việt Nam, từ đường sắt cao tốc, đường sắt Bắc – Nam đến các tuyến đường sắt đô thị và dự án cấp tỉnh.

Theo ông Long, tại cuộc họp với Chính phủ vào tháng 9/2024, Hòa Phát đã được giao nhiệm vụ nghiên cứu, sản xuất thép ray tàu hỏa – một cấu phần then chốt trong hạ tầng đường sắt. Tập đoàn đã nhận lời và sẵn sàng đảm nhận vai trò cung ứng thép ray, vật liệu nền móng và các chủng loại thép đặc biệt phục vụ thi công, dù không tham gia sản xuất toa tàu hay đầu máy.

Đến cuối năm 2025, Hòa Phát chính thức khởi công dự án Nhà máy sản xuất ray và thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất, đánh dấu bước tiến lớn của doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp đường sắt. Dự án được triển khai trên diện tích gần 15ha tại Khu công nghiệp phía Đông Khu kinh tế Dung Quất, với tổng vốn đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng và công suất thiết kế 700.000 tấn/năm. Công tác giải phóng mặt bằng và thủ tục pháp lý đã hoàn tất; ngay sau lễ khởi công, các nhà thầu đồng loạt triển khai thi công các hạng mục chính.

Theo kế hoạch, từ giữa năm 2026, nhà máy sẽ bắt đầu lắp đặt máy móc, dây chuyền công nghệ, với mục tiêu cho ra sản phẩm thép ray đầu tiên vào năm 2027 – sớm hơn một năm so với kế hoạch ban đầu. Khi đi vào vận hành, Hòa Phát sẽ trở thành doanh nghiệp đầu tiên và duy nhất tại Đông Nam Á sản xuất được ray đường sắt cao tốc, qua đó mở ra khả năng làm chủ công nghệ và chuỗi cung ứng trong lĩnh vực này.

Phát biểu tại lễ khởi công, ôngTrần Đình Longcho biết Hòa Phát sẽ tập trung phát triển các dòng thép chất lượng cao, trong đó có thép ray đường sắt tốc độ cao, nhằm từng bước làm chủ công nghệ và thúc đẩy ngành công nghiệp đường sắt trong nước.

Đáng chú ý, sự kiện khởi công diễn ra trong bối cảnh Chính phủ ban hành Nghị định 319/NĐ-CP ngày 12/12/2025, quy định cơ chế đặc thù về khoa học và công nghệ đối với các công trình trọng điểm quốc gia trong lĩnh vực đường sắt. Nghị định này được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý thuận lợi để các doanh nghiệp trong nước, trong đó có Hòa Phát, tham gia cung ứng các sản phẩm thép chất lượng cao cho các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Thép ray Hòa Phát: Dễ hòa vốn nhưng khó bùng nổ lợi nhuận

Trước đó, chia sẻ với Vietnamnet, lãnh đạo Hòa Phát đã bày tỏ quan điểm về bài toán lợi nhuận khi quyết tâm mở rộng sang sản xuất thép ray đường sắt. “Thông thường, chúng tôi chỉ triển khai những dự án có khả năng đạt hiệu quả tới 90%. Tuy nhiên, với dự án thép ray cho đường sắt tốc độ cao – một lĩnh vực mở ngành, mức hiệu quả 50% cũng đã có thể chấp nhận. Bởi vì đây là hướng đi dài hạn, còn nhiều dư địa phát triển”, CEO Hòa Phát Nguyễn Việt Thắng chia sẻ.

Lãnh đạo Hòa Phát cũng nhấn mạnh: “Chúng tôi không bao giờ xác định lỗ mà vẫn đâm đầu vào làm”. Ở dự án sản xuất ray đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam quy mô 67 tỷ USD, dù chưa biết giá bán cụ thể là bao nhiêu, nhưng tập đoàn tự tin có giá thành tốt và sẽ có lợi nhuận.

Ông Nguyễn Việt Thắng cho hay, với cơ chế đặc thù của dự án đường sắt cao tốc, sản phẩm cũng mang tính đặc thù khi chỉ bán cho một khách hàng duy nhất. Có thể hiểu đây là mô hình độc quyền mua, độc quyền bán, nên hai bên sẽ cùng ngồi lại để bàn bạc về cơ chế giá.

“Nếu Hòa Phát làm được thép ray với giá thành hợp lý, không có lý do gì Chính phủ lại yêu cầu bán lỗ. Ngược lại, nếu mức giá đưa ra quá cao thì rõ ràng Nhà nước cũng không thể mua với giá đó”, ông Thắng nhấn mạnh.

Ở góc độ phân tích, chuyên gia của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) đánh giá dự án nhà máy sản xuất thép ray của Hòa Phát là một khoản đầu tư có mức độ an toàn vốn cao (đặc biệt nhờ lợi thế triển khai trên nền tảng hạ tầng sẵn có tại Dung Quất), nhưng biên lợi nhuận sẽ bị giới hạn ở mức ổn định thay vì tăng trưởng đột biến.

Nhờ cơ chế bảo đảm đầu ra từ chính sách công, dự án gần như không chịu rủi ro về thị trường tiêu thụ trong giai đoạn xây dựng, giúp doanh nghiệp đảm bảo dòng tiền và nhanh chóng đạt điểm hòa vốn. Tuy nhiên, do đặc thù cung cấp cho dự ánđầu tư công, giá bán thường được xác định dựa trên chi phí sản xuất cộng với một tỷ lệ lợi nhuận định mức, khiến biên lợi nhuận khó có thể đạt mức cao như mảng thép thương mại dân dụng.

“Về dài hạn, thách thức lớn nhất nằm ở giai đoạn sau khi dự án hoàn thành (sau năm 2035). Lúc này, hiệu quả sinh lời của nhà máy sẽ phụ thuộc vào khả năng mở rộng sang thị trường xuất khẩu hoặc chuyển hướng sang cung cấp vật tư bảo trì”, chuyên gia VDSC nhận định.

Liên quan đến khả năng cạnh tranh, VDSC cho rằng việc các doanh nghiệp nội địa khác tham gia sản xuất thép ray tạo ra áp lực cạnh tranh nhất định, tuy nhiên ở thời điểm hiện tại, Hòa Phát vẫn nắm giữ lợi thế đáng kể về tiến độ triển khai thực tế.

Cụ thể, Hòa Phát là đơn vị duy nhất đã khởi công dự án nhà máy chuyên biệt tại Dung Quất với công suất thiết kế 700.000 tấn/năm và tổng vốn đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng. Trong khi các doanh nghiệp trong nước khác chưa công bố các dự án có quy mô tương đương, việc Hòa Phát đã triển khai xây dựng giúp doanh nghiệp này có lợi thế lớn về mặt thời gian để đáp ứng tiến độ dự án đường sắt.

Ngoài ra, các yêu cầu về vốn chủ sở hữu, doanh thu bình quân và năng lực tài chính cũng được xem là rào cản đáng kể đối với các doanh nghiệp quy mô nhỏ hoặc sử dụng đòn bẩy cao – yếu tố không phải là vấn đề lớn đối với Hòa Phát.