Gỡ vướng dự án BT tại TP.HCM: Khơi thông nguồn lực, người dân hưởng lợi gì?

Loạt dự án BT “mắc kẹt”, hạ tầng dang dở, đất đai bị lãng phí

Tại TP.HCM, hàng trăm dự án hạ tầng, đô thị triển khai theo hình thức BT (xây dựng, chuyển giao) đang rơi vào tình trạng đình trệ kéo dài, khiến nhiều công trình dang dở, quỹ đất phát triển đô thị bị “đóng băng”, tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản và nhu cầu nhà ở của người dân.

Trước thực trạng này, Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) đã có văn bản góp ý dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về cơ chế tháo gỡ vướng mắc cho các dự án BT chuyển tiếp, trong đó nêu ra nhiều đề xuất được đánh giá là sát thực tế, có thể tác động trực tiếp đến thị trường và đời sống người dân

Theo HoREA, nếu được tháo gỡ đúng cách, các dự án BT không chỉ giúp doanh nghiệp vượt khó mà còn mở đường cho hạ tầng hoàn thiện, tăng nguồn cung nhà ở, giảm áp lực giá bất động sản tại các đô thị lớn.

HoREA cho biết, hiện cả nước có khoảng 162 dự án BT chuyển tiếp, được thực hiện trong giai đoạn 2007-2020, liên quan đến hơn 100 doanh nghiệp. Trong đó, TP.HCM là địa phương chiếm tỷ lệ lớn. Nhiều dự án đã hoàn thành công trình, thậm chí đã bàn giao cho Nhà nước, nhưng vẫn chưa được thanh toán quỹ đất hoặc quyết toán đầy đủ do vướng các thủ tục pháp lý kéo dài

Thực tế này dẫn đến hàng loạt hệ lụy doanh nghiệp thiếu vốn, dự án đối ứng không thể triển khai, quỹ đất dành cho phát triển nhà ở và đô thị bị “đóng băng”, trong khi người dân vẫn phải đối mặt với tình trạng thiếu hạ tầng, thiếu nguồn cung nhà ở phù hợp túi tiền.

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, nhiều dự án BT bị vướng không phải do sai phạm, mà do cơ chế pháp lý thay đổi và việc áp dụng quy định mới cho các dự án cũ chưa thực sự phù hợp với bối cảnh lịch sử. “Có những dự án đã làm đúng quy định tại thời điểm triển khai, nhưng vẫn phải chờ thanh tra kéo dài nhiều năm. Điều này gây lãng phí nguồn lực xã hội và làm chậm quá trình phát triển đô thị”, ông Châu nhận định.

Từ thực tế đó, HoREA đề xuất cho phép cơ quan có thẩm quyền được kết luận dự án BT không phải thanh tra nếu đủ cơ sở pháp lý, đồng thời chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Theo Hiệp hội, quy định này sẽ giúp sớm “giải phóng” những dự án không có dấu hiệu vi phạm, thay vì để kéo dài trong trạng thái chờ đợi.

Xác định giá đất dự án BT: Nút thắt ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường và người dân

Một nội dung được HoREA nhấn mạnh là thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán cho dự án BT, yếu tố được xem là mấu chốt quyết định sự công bằng giữa Nhà nước và nhà đầu tư, đồng thời ảnh hưởng gián tiếp đến thị trường bất động sản.

Theo đề xuất của HoREA, giá đất thanh toán cho dự án BT nên được xác định tại thời điểm nhà đầu tư hoàn thành bàn giao công trình và đã được Kiểm toán Nhà nước kiểm toán, thay vì chờ đến khi cơ quan Nhà nước ban hành quyết định giao đất, vốn có thể chậm trễ nhiều năm.

Ông Lê Hoàng Châu phân tích, nếu giá trị công trình BT được xác định tại thời điểm hoàn thành, nhưng giá đất lại tính ở thời điểm giao đất sau đó rất lâu, thì sẽ tạo ra sự lệch pha, khiến nhà đầu tư chịu rủi ro lớn do biến động giá đất. Khi doanh nghiệp không cân đối được tài chính, dự án đối ứng thường là các dự án nhà ở, khu đô thị sẽ không thể triển khai. Muốn thị trường vận hành lành mạnh thì phải bảo đảm nguyên tắc ngang giá, xác định tại cùng một thời điểm giữa giá trị công trình BT và giá trị quỹ đất thanh toán.

Theo lãnh đạo HoREA, nếu nút thắt này được tháo gỡ, nhiều khu đất sẽ sớm được đưa vào khai thác, góp phần tăng nguồn cung nhà ở, giảm áp lực giá nhà, đặc biệt tại các đô thị lớn như TP.HCM, nơi nhu cầu ở thực của người dân vẫn rất cao.

HoREA bày tỏ kỳ vọng Nghị quyết của Chính phủ về xử lý dự án BT chuyển tiếp sẽ sớm được ban hành với tinh thần hài hòa lợi ích nhà nước, doanh nghiệp, người dân. Việc tháo gỡ đúng và trúng các vướng mắc không chỉ giúp hoàn thiện hạ tầng đô thị, mà còn tạo thêm dư địa cho thị trường bất động sản phục hồi bền vững.

Trong bối cảnh thị trường đang thiếu nguồn cung thực chất, đặc biệt là các dự án gắn với hạ tầng, những đề xuất từ HoREA được kỳ vọng sẽ giúp dòng vốn, đất đai và dự án “chảy” trở lại, mang lại lợi ích lâu dài cho người dân và nền kinh tế.