Hà Tĩnh: Vì sao người dân Hồng Lộc phản đối dự án điện rác?

Tại xã Hồng Lộc (Hà Tĩnh), một khu xử lý rác thải phục vụ toàn huyện Lộc Hà cũ được vận hành từ khoảng năm 2014–2015. Theo phản ánh của người dân, sau nhiều năm hoạt động, khu vực này rơi vào tình trạng quá tải, rác thải dồn ứ, trong khi các biện pháp xử lý ô nhiễm không được thực hiện triệt để.

Ghi nhận của phóng viên Dân Việt đầu tháng 1/2026 cho thấy, khu xử lý rác gần như không còn khả năng xử lý, trở thành bãi rác lộ thiên với mùi hôi nồng nặc, ruồi nhặng dày đặc, nước rác tràn cả ra môi trường.

Lạ ở chỗ, ngày 17/12/2025, khi UBND xã Hồng Lộc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Công ty Cổ phần Môi trường và Xử lý rác thải An Dương để triển khai Dự án nhà máy xử lý chất thải quy mô khoảng 9,6 ha tổng mức đầu tư gần 1.500 tỷ đồng, đã vấp phải phản ứng của người dân.

Nguyên nhân, theo nhiều hộ dân xuất phát từ việc họ cho rằng không được thông tin đầy đủ, không được lấy ý kiến trong khi vị trí xây dựng nhà máy rác nằm ngay đầu nguồn nước sạch, cách hồ Cu Lây nơi cung cấp nước sinh hoạt hằng ngày cho 17.000 hộ dân khoảng 1 km và nằm sát đập Đồng Hố là hồ chứa nước phục vụ tưới tiêu cho toàn bộ diện tích lúa của xã Hồng Lộc.

Dân nói “không được hỏi ý kiến”, hồ sơ lại ghi “đã họp”?

Từ phản ánh của người dân, phóng viên báo điện tử Dân Việt đã về xã Hồng Lộc để tìm hiểu. Được biết, chủ đầu tư Dự án đã hoàn thành báo cáo đánh giá tác động môi trường và Bộ Nông nghiệp – Môi trường đã tổ chức thẩm định.

Từ ngày 17/12/2025, thông tin về việc triển khai nhà máy xử lý rác ngay cạnh bãi rác cũ và nằm chình ình đầu nguồn nước sạch đã khiến nhiều hộ dân sống quanh vùng lo lắng.

Anh Hồ Sỹ Phú (xã Hồng Lộc) người sống gần khu vực dự kiến đặt nhà máy cho biết, gia đình chỉ cách bãi rác vài trăm mét, phía trên là đập nước, phía dưới là khu dân cư: “Chỉ cần nhìn địa hình là thấy nước đầu nguồn chảy về đâu. Chưa cần nói nhà máy điện rác, riêng bãi rác cũ thôi đã quá khổ rồi”.

Sự băn khoăn của người dân tiếp tục gia tăng khi các thông tin về dự án được truyền đạt không đầy đủ, trong khi hồ sơ lại thể hiện đã có các cuộc họp lấy ý kiến cộng đồng.

Cụ thể, trong Báo cáo Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của Dự án mà Công ty Cổ phần Môi trường và Xử lý rác thải An Dương gửi Bộ Nông nghiệp – Môi trường có nội dung ghi rõ:

“Công ty đã phối hợp với UBND xã Hồng Lộc tổ chức các đợt tham vấn cộng đồng bổ sung đối với các hộ dân chịu tác động trực tiếp bởi Dự án. Cụ thể như sau: Ngày 19/5/2025, tiến hành bổ sung tham vấn bổ sung đối với các hộ dân chịu tác động trực tiếp bởi Dự án tại thôn Trường An. Ngày 20/5/2025 và ngày 21/5/2025, tiến hành bổ sung tham vấn đối với các hộ dân chịu tác động trực tiếp bởi Dự án tại thôn Thượng Phú”.

Vậy nhưng, hàng trăm người dân các thôn Trường An, Thượng Phú phản ánh với phóng viên họ không được tham dự bất kỳ cuộc họp nào liên quan đến việc tham vấn cộng đồng cho dự án trong các ngày nêu trên. Nhiều người khẳng định không được mời họp, không ký tên, không biết và cũng không được cung cấp biên bản hay nội dung tham vấn như báo cáo đã thể hiện.

Sự chênh lệch giữa nội dung trong ĐTM và phản ánh thực tế đặt ra dấu hỏi lớn về tính đầy đủ, minh bạch của quá trình tham vấn cộng đồng – một nội dung bắt buộc trong thủ tục môi trường đối với các dự án có nguy cơ tác động trực tiếp đến đời sống dân cư.

Phóng viên Dân Việt đã xác minh thông tin mâu thuẫn này với một lãnh đạo UBND xã Hồng Lộc, vị này cho biết địa phương chưa thể khẳng định cụ thể việc doanh nghiệp đã tổ chức các cuộc họp tham vấn cộng đồng như hồ sơ nêu hay chưa.

Theo vị lãnh đạo này, các thông tin liên quan đến việc tổ chức họp dân, danh sách người tham dự và biên bản tham vấn thuộc trách nhiệm của phía doanh nghiệp.

Khi được hỏi về các cuộc họp diễn ra trong các ngày 19, 20 và 21/5/2025 tại hai thôn Trường An và Thượng Phú, lãnh đạo xã cho biết cần phải rà soát, kiểm tra lại toàn bộ hồ sơ.

“Những nội dung báo chí phản ánh thì phải làm việc trực tiếp với công ty. Xã không thể nói thay doanh nghiệp được”, vị này nói, đồng thời cho rằng các băn khoăn, lo lắng của người dân là có cơ sở và cần được các cơ quan chức năng giải đáp bằng đánh giá chuyên môn.

Lãnh đạo xã Hồng Lộc cũng cho biết, dự án hiện chưa hoàn tất đánh giá tác động môi trường, còn phải tiếp tục tổ chức các cuộc họp, lấy ý kiến người dân theo đúng quy định. Việc người dân phản ứng gay gắt một phần xuất phát từ tâm lý lo ngại “dự án làm luôn”, trong khi trên thực tế vẫn còn nhiều bước thủ tục chưa hoàn thành.

Sau phản đối của người dân, chiều 8/1, UBND xã Hồng Lộc phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh tổ chức hội nghị cung cấp thông tin về Dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn trên địa bàn xã Hồng Lộc.

Tham dự hội nghị có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Huy Thành; đại diện các sở, ban, ngành cấp tỉnh, chủ đầu tư dự án cùng hơn 200 người dân của 11 thôn xã Hồng Lộc.

Tại hội nghị này, người dân đã chất vấn chính quyền địa phương và doanh nghiệp về nội dung họp lấy ý kiến cộng đồng như trong ĐTM nhưng cũng không nhận được câu trả lời?

Người dân không phản đối chủ trương xử lý rác, nhưng phản đối vị trí, cách làm

Qua ghi nhận thực tế, có thể thấy phản ứng của người dân không xuất phát từ việc phủ nhận nhu cầu xử lý rác thải, mà bắt nguồn từ những lo ngại cụ thể về vị trí đặt nhà máy xử lý rác và cách dự án được triển khai trong bối cảnh ô nhiễm cũ chưa được xử lý dứt điểm.

Theo Báo cáo ĐTM dự án này sẽ sử dụng công nghệ xử lý rác kết hợp thu hồi nhiệt phát điện hiện đại, công suất xử lý khoảng 950 tấn rác/ngày đêm, công suất phát điện 30MW, chia làm 2 giai đoạn. Khi đi vào hoạt động, dự án sẽ góp phần giải quyết bài toán xử lý rác thải trên toàn bộ địa bàn tỉnh Hà Tĩnh nói chung.

Công suất xử lý rất lớn cho nên nhà máy rác tương lai còn xử lý cả rác thải công nghiệp đem từ địa bàn khác về cho nên người dân kịch liệt phản đối.

Mặt khác, một trong những điểm khiến người dân Hồng Lộc lo ngại nhất là vị trí dự kiến đặt nhà máy nằm ở khu vực đầu nguồn nước, nơi có vai trò đặc biệt quan trọng đối với đời sống sinh hoạt và sản xuất của người dân phía hạ lưu.

Theo phản ánh của người dân và xác nhận của chính quyền địa phương, khu vực dự kiến xây dựng nhà máy nằm giữa hai hồ, đập chứa nước, trong đó có hồ đang được khai thác làm nguồn cung cấp nước sinh hoạt cho người dân.

Một lãnh đạo xã Hồng Lộc cho biết: “Vị trí đó xung quanh là đồi núi, có hai đập nước gần, một đập cách khoảng 1km, một đập chỉ cách vài trăm mét. Dân sử dụng nước từ hồ phía trên”.

Chính đặc điểm địa hình này khiến người dân lo ngại, nếu xảy ra sự cố môi trường, nước rỉ rác, nước thải hoặc chất ô nhiễm phát sinh trong quá trình vận hành có thể theo dòng chảy tự nhiên thẩm thấu xuống nguồn nước, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi.

Ông Mai Trọng Thuận (70 tuổi) bày tỏ: “Chúng tôi không chống chủ trương nhưng dựng nhà máy rác ngay sát hồ nước sạch thì sức khỏe nhân dân ai chịu? Dân không được bàn bạc thì không thể yên tâm”.

Không chỉ người dân, nguyên lãnh đạo địa phương cũng công khai bày tỏ quan điểm phản đối dự án. Ông Bùi Văn Tam (82 tuổi) nguyên Chủ tịch UBND xã Hồng Lộc cho rằng, việc lựa chọn vị trí xây dựng nhà máy xử lý rác là bất hợp lý, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng, đồng thời đặt ra nhiều dấu hỏi về tính minh bạch trong hồ sơ, thủ tục và trách nhiệm của chính quyền qua các thời kỳ.

“Tôi có lấy một ví dụ rất đơn giản: nếu một người mẹ thấy con xách xô nước sạch để trước cửa chuồng bò thì chắc chắn sẽ đổ đi, vì sợ bẩn. Vậy mà ở đây, nguồn nước sạch của dân lại được đặt cạnh một nhà máy xử lý rác thì sao có thể yên tâm?”, ông Tam nghẹn ngào nói với phóng viên Dân Việt.

Cũng theo chính quyền xã Hồng Lộc, dự án vẫn đang trong quá trình hoàn thiện đánh giá tác động môi trường, các phương án kỹ thuật, phòng ngừa rủi ro chưa được công bố đầy đủ. Từ thực tế trên, người dân lo lắng rằng vị trí dự án đã được xác định từ trước, còn các đánh giá môi trường chỉ mang tính thủ tục.

UBND tỉnh Hà Tĩnh yêu cầu rà soát toàn diện dự án nhà máy xử lý rác Hồng Lộc

Ngày 10/1/2026, UBND tỉnh Hà Tĩnh ban hành văn bản số 232/UBND-NL3 liên quan đến Dự án Nhà máy xử lý chất thải tại xã Hồng Lộc, sau khi lắng nghe ý kiến, kiến nghị của người dân.
Theo đó, tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan rà soát toàn bộ quy trình pháp lý của dự án, từ quy hoạch, chủ trương đầu tư, giao đất đến đánh giá tác động môi trường, đối chiếu với quy định pháp luật và ý kiến người dân; báo cáo UBND tỉnh trước 15/1/2026.
UBND xã Hồng Lộc được yêu cầu tiếp thu đầy đủ ý kiến người dân, rà soát các thủ tục hành chính đã thực hiện, khắc phục những hạn chế (nếu có) và đảm bảo thực hiện đúng tinh thần dân chủ.
Đối với Công ty CP Môi trường và Xử lý rác thải An Dương, tỉnh yêu cầu làm rõ các nội dung còn ý kiến trái chiều của người dân, hoàn thiện hồ sơ đánh giá tác động môi trường theo đúng quy định. Công an tỉnh Hà Tĩnh được giao nhiệm vụ đảm bảo an ninh trật tự tại địa phương trong quá trình xử lý vụ việc.