Hải Phòng khởi động nhiệt điện LNG 7,4 tỷ USD và dấu hỏi chậm trễ từ các tỉnh thành

Nhà máy điện LNG lớn nhất Việt Nam: Thần tốc kiểu Vingroup

Được khởi động trên khu đất rộng gần 100 ha tại KCN Tân Trào (Hải Phòng), Nhà máy nhiệt điện LNG Hải Phòng mở ra một cột mốc mới của ngành năng lượng Việt Nam.

Dự án có tổng công suất thiết kế 4.800 MW, gồm 2 giai đoạn: giai đoạn 1 dự kiến vận hành 1.600 MW trước năm 2030; giai đoạn 2 bổ sung thêm 3.200 MW. Với quy mô này, LNG Hải Phòng không chỉ là nhà máy lớn nhất Việt Nam, mà còn nằm trong nhóm dự án LNG hàng đầu khu vực.

Điều khiến dư luận đặc biệt chú ý không chỉ ở tầm vóc dự án, mà còn ở tốc độ triển khai ít ai ngờ tới.

Ngày 15/5/2023, Quy hoạch điện VIII được ban hành. Đến 15/4/2025, Thủ tướng ký quyết định điều chỉnhquy hoạch, bổ sung dự án LNG Hải Phòng. Chỉ hơn hai tháng, ngày 23/6/2025, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho liên danh Vingroup – VinEnergo.

Như vậy, tính từ thời điểm được bổ sung quy hoạch đến lúc khởi công, dự án chỉ mất hơn 5 tháng để hoàn tất các thủ tục cần thiết – một tốc độ mà giới chuyên gia gọi là “thần tốc”.

Trong bối cảnh nhiều siêu dự án năng lượng thường bị kéo dài hàng năm bởi thủ tục pháp lý, vốn và giải phóng mặt bằng, LNG Hải Phòng đã tạo nên một ngoại lệ hiếm hoi. Hai chữ “thần tốc” vì thế trở thành dấu ấn đặc biệt gắn liền với Vingroup và dự án này.

Vì sao nhiều địa phương vẫn loay hoay?

Đặt sự “thần tốc” của Vingroup bên cạnh bức tranh toàn cảnh mới thấy sự đối lập rõ rệt.

Các dự án LNG tại Nghi Sơn (Thanh Hóa), Quỳnh Lập (Nghệ An), Cà Ná (Ninh Thuận cũ) vốn được kỳ vọng trở thành những trung tâm điện khí lớn, song đến nay vẫn dừng lại ở giai đoạn lựa chọn nhà đầu tư.

Đơn cử như dự án LNG Nghi Sơn, mời thầu nhiều lần, 5 liên danh lớn được “trải thảm đỏ” nhưng rốt cuộc vẫn chẳng có nổi một bộ hồ sơ nào được nộp.

Đặc biệt, siêu dự án Cà Ná hơn 57.000 tỷ đồng, sau gần ba tháng phát hành hồ sơ chỉ duy nhất liên danh Trung Nam – Sideros River hồ sơ (tháng 7/2025), thế nhưng đến nay, tỉnh Khánh Hòa vẫn chưa công bố kết quả.

Bộ Công thương cho hay, đã có nhiều cuộc họp, văn bản đôn đốc các tỉnh khẩn trương thực hiện lựa chọn nhà đầu tư theo thẩm quyền và quy định pháp luật. Song, tiến độ vẫn ì ạch.

Do đó, khả năng đáp ứng tiến độ và đưa các dự án điện khí LNG (trừ dự án Nhơn trạch 3&4) vào vận hành theo mục tiêu quy hoạch đề ra là rất khó.

Kinh nghiệm từ Nhơn Trạch 3&4 cho thấy, từ khi được giao dự án đến khi nhà máy phát điện, cần ít nhất 5 năm: 2 năm chuẩn bị – gồm lập báo cáo khả thi, đấu thầu EPC, đàm phán các hợp đồng PPA, GSA và thu xếp vốn, rồi thêm 3 năm xây dựng. Với các dự án còn chưa tìm được nhà đầu tư, mốc hoàn thành sớm nhất cũng phải từ 2031 trở đi.

Ngay cả những dự án đã có nhà đầu tư như LNG Bạc Liêu, Hải Lăng 1, Quảng Ninh hay Long An cũng chưa tiến được đến bước chốt hợp đồng PPA, vốn là điều kiện tiên quyết để thu xếp tài chính.

Một trở ngại khác là nguồn cung thiết bị. Các tuabin, máy phát – trái tim của nhà máy điện khí – hiện đang khan hiếm toàn cầu do nhu cầu tăng mạnh từ Mỹ, Trung Đông, Nhật Bản. Các tập đoàn GE, Siemens, Mitsubishi đều đã kín đơn hàng tới năm 2028.

Không chỉ chi phí thiết bị bị đẩy lên, mà việc đặt hàng cũng vô cùng khó khăn. Nếu chưa đàm phán xong PPA và chưa ký đặt hàng ngay, thì khả năng có được thiết bị trước năm 2028 gần như bằng không.

Điều này đồng nghĩa, các dự án LNG ở Việt Nam chưa khởi động đàm phán PPA sẽ rất khó bắt kịp khung tiến độ 2028–2030, khi thị trường thiết bị đã vượt xa tầm tay.

Quy hoạch điện VIII đặt kỳ vọng lớn vào điện khí LNG: Đến năm 2030 sẽ có thêm 15 nhà máy điện sử dụng khí tự nhiên hóa lỏng LNG, tổng công suất đạt 22.524 MW – chiếm khoảng 12,3% tổng công suất phát điện toàn quốc, tiêu thụ hơn 16 triệu tấn LNG mỗi năm.