Làng này ở vùng Gò Công Tiền Giang, nay là Đồng Tháp làm tủ thờ kiểu gì mà nổi tiếng Nam bộ?

Ông bà xưa nói: “Nhà còn bàn thờ là còn nề nếp”. Cao điểm, làng nghề tủ thờ Gò Công (xã Tân Trung, thị xã Gò Công, tỉnh Tiền Giang nay là phường Sơn Quy, Đồng Tháp)(Tiền Giang cũ) có gần 500 cơ sở. Theo thống kê, năm 2021, trung bình mỗi tháng làng nghề tủ thờ Gò Công đã cung ứng ra thị trường hơn 1.100 sản phẩm tủ thờ giá trị hơn 22 tỷ đồng. Thu nhập bình quân đầu người thợ 10 – 15 triệu đồng/ tháng.

Làng nghề tủ thờ Gò Công vào vụ Tết

Những ngày cuối năm, không khí tại làng tủ thờ Gò Công (xã Tân Trung, thị xã Gò Công, tỉnh Tiền Giang nay là phường Sơn Quy, Đồng Tháp) trở nên sôi động hơn thường lệ. Từ sáng sớm đến tối muộn, các xưởng mộc sáng đèn, thợ làm việc liên tục để kịp giao hàng trước Tết.

Làng nghề tủ thờ Gò Công hình thành hơn 100 năm và được công nhận là làng nghề truyền thống từ năm 2003. Trải qua nhiều thế hệ, nghề làm tủ thờ không chỉ mang lại sinh kế cho người dân mà còn gắn liền với văn hóa thờ cúng tổ tiên của người Nam Bộ. Mỗi dịp Tết, nhu cầu mua tủ thờ mới, làm lại tủ thờ cũ tăng mạnh.

Điểm đặc trưng làm nên tên tuổi tủ thờ Gò Công chính là kỹ thuật khảm xà cừ thủ công. Trên mặt gỗ, các tích xưa như: Nhị thập tứ hiếu, Tứ linh, Tứ quý, Long phụng kỳ duyên, Mai – Lan – Cúc – Trúc… được thể hiện tinh xảo, mang ý nghĩa cầu phúc, cầu lộc, bình an trong năm mới.

Khảm xà cừ thủ công giữ “hồn” làng nghề tủ thờ Gò Công

Theo các nghệ nhân, để hoàn thiện một chiếc tủ thờ khảm xà cừ, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ. Riêng phần khảm gồm: vẽ mẫu, cưa xà cừ, đục tạo hình, dán và tách nét. Dù hiện nay có máy móc hỗ trợ khâu chạm gỗ, nhưng khảm xà cừ vẫn hoàn toàn làm thủ công, quyết định giá trị và vẻ đẹp của sản phẩm.

Ông Nguyễn Văn Đủ (ấp Ông Non, xã Tân Trung), chủ cơ sở làm tủ thờ khảm xà cừ cho biết: Gia đình có 4 đời theo nghề mộc truyền thống. Trước đây mỗi chiếc tủ thờ phải làm cả tháng mới xong, nay nhờ có thêm nhân công và máy móc, tiến độ nhanh hơn, song khâu khảm vẫn phải làm thủ công, cẩn trọng.

“Chỉ cần khảm không kỹ, xà cừ bong tróc là coi như hỏng cả chiếc tủ”, ông Đủ chia sẻ.

Trước đây, vào vụ Tết, nhiều cơ sở nhận đơn hàng từ sớm, có khách đặt trước vài tháng để kịp chưng tủ mới trong nhà ba ngày xuân. Giá tủ thờ dao động từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng, tùy chất liệu gỗ và độ cầu kỳ. Thậm chí, có những đơn hàng giá trị rất cao được đặt làm để trưng bày hoặc xuất khẩu.

“Nhưng Tết mấy năm gần đây, sức mua tủ thờ giảm sút mạnh, không còn xôm tụ mà chỉ lác đác hợp đồng, bà con làng nghề vẫn bám lấy nghề để sống và cũng để gìn giữ nét văn hóa và sống còn của làng nghề”, ông Đủ bộc bạch.

Theo ông Nguyễn Đạt (chủ Cơ sở Nguyễn Đạt), trước đây khi chưa có máy móc hỗ trợ, ngoài người trong gia đình ra, cơ sở của ông đã phải thuê hàng chục thợ. Tuy nhiên, từ 4 năm trước, ông đã đầu tư 2 máy chạm gỗ và 1 máy lazer trị giá hơn 500 triệu đồng để cơ sở giảm bớt nhân công, tiết giảm chi phí. Dù vậy, công đoạn khảm xà cừ vẫn phải làm thủ công, người thợ phải tỉ mỉ khắc từng đường nét, chi tiết. …

“Ốc xà cừ cũng có rất nhiều loại và giá cả cũng khác nhau. Từ vài chục đến hơn trăm triệu đồng một kg, có những đơn đặt hàng một cây cẩn có giá lên đến cả tỷ. Vì vậy cả chiếc tủ thờ trị giá hơn tỷ đồng cũng là bình thường. Những mặt hàng giá trị cao này được nhiều khách hàng đặt đóng để chuyển đi nước ngoài”, ông Đạt cho hay.

Giữa bối cảnh đồ gỗ công nghiệp ngày càng phổ biến, làng nghề tủ thờ Gò Công vẫn bền bỉ giữ nghề, giữ nếp. Với người thợ nơi đây, mỗi chiếc tủ thờ hoàn thiện dịp Tết không chỉ là sản phẩm bán ra thị trường, mà còn là cách gìn giữ bản sắc văn hóa thờ cúng tổ tiên của người Việt.