Làng nuôi cá cúng nổi tiếng Phú Thọ tới nay bán mua kiểu gì mà sao vẫn đìu hiu?

Những ngày cận Tết ông Công ông Táo, khi nhiều làng quê đã bắt đầu rộn ràng hơi thở xuân, thì làng nghề nuôi cá chép đỏ Thủy Trầm (xã Tiên Lương, tỉnh Phú Thọ) lại trầm lắng hiếm thấy. Không còn cảnh người người tất bật kéo lưới, xe tải ra vào nườm nượp, tiếng cười nói rộn vang mặt ao như những năm trước, cả làng nghề lớn nhất nước nuôi cá chép đỏ năm nay vắng vẻ đến nao lòng.

Sáng sớm 7/2, tức ngày 20 tháng Chạp âm lịch, con đường dẫn vào làng nghề Thủy Trầm yên ắng lạ thường. Trên những ao nuôi trải dài, mặt nước phẳng lặng, không còn cảnh lưới kéo dập dềnh, cá quẫy trắng ao – hình ảnh vốn quen thuộc mỗi mùa thu hoạch cá chép đỏ phục vụ Tết ông Công ông Táo.

Người trong làng bảo vui buồn gì cũng quen rồi, nhưng cái cảm giác “vắng như chùa Bà Đanh” giữa chính vụ thế này thì chưa năm nào chứng kiến.

Nguyên nhân của sự đìu hiu ấy bắt nguồn từ cơn bão số 10 (bão Bualoi) đổ bộ vào tháng 10/2025. Đợt mưa lớn kéo dài khiến toàn bộ vùng ao nuôi của làng nghề bị ngập trắng, nước mênh mông như biển.

Cá chép đỏ theo dòng nước tràn bờ mà trôi đi mất, để lại sau bão là những ao nuôi trống hoác và nỗi lo canh cánh của người dân. Có hộ mất ít cũng đến 50% sản lượng, hộ thiệt hại nặng lên tới 70–80%, thậm chí có gia đình mất trắng.

Vừa vội vã vừa cẩn thận chuyển từng sọt cá chép đỏ từ thùng xe tải xuống bể gom, anh Trần Văn Trí, một trong những hộ nuôi lớn nhất ở làng nghề xã Tiên Lương, giọng buồn thiu: “Bão ngập trắng đồng, cá chép đỏ trôi gần hết. Đơn hàng của tiểu thương hủy sạch. Mất mùa, nên cả làng dịp Tết ông Công ông Táo này “vắng như chùa bà đanh”, kinh tế buồn!”.

Nhìn những bể cá thưa thớt, ít ai nghĩ rằng những năm trước, nhà anh Trí từng thu hoạch tới 3-4 tấn cá mỗi dịp Tết ông Công ông Táo. Khi ấy, cảnh đánh bắt, cân cá, xe chở hàng ra vào inh ỏi từ sáng sớm tới tối mịt. Còn năm nay, tổng sản lượng của gia đình anh chỉ đạt khoảng 3 tạ – giảm tới 10 lần so với Tết năm ngoái.

Cách đó không xa, chị Nguyễn Thị Hoa cũng lặng lẽ một mình bên bể gom, tỉ mẩn phân loại số cá chép đỏ ít ỏi. Hơn 20 năm gắn bó với nghề, đây là năm đầu tiên chị cảm nhận rõ sự “nhàn dỗi” theo nghĩa buồn.

“Vét hết ao rộng hơn một sào mà chỉ được hơn 5 tạ cá. So với năm trước giảm một nửa rồi”, chị Hoa thở dài.

Những mùa cao điểm trước, gia đình chị phải huy động tới gần chục người, ai kéo lưới, ai vận chuyển, ai cân đếm, đóng cá cho kịp đơn hàng… Năm nay, mọi công đoạn bán hàng chị làm một mình, cả buổi sáng chỉ bán được vỏn vẹn 20kg cá cho một khách lẻ ở phường Nông Trang (tỉnh Phú Thọ).

Theo ông Bùi Văn Chữ – Trưởng làng nghề cá chép đỏ Thủy Trầm, toàn làng hiện có khoảng 120 hộ nuôi cá chép. Mỗi năm, làng chỉ thu hoạch một vụ duy nhất để phục vụ nhu cầu thả cá tiễn Táo quân về trời. Thế nhưng, thời tiết thất thường cùng đợt bão lớn vừa qua đã khiến sản lượng cá chép đỏ toàn làng giảm hơn 50% so với mọi năm. Dù giá bán tại ao hiện dao động từ 120.000 đến 150.000 đồng/kg, cao hơn một số năm trước, nhưng cá không có để bán, người nuôi vẫn khó bù đắp được thiệt hại.

Cận Tết, cá chép đỏ không chỉ là một mặt hàng, mà còn là nét văn hóa đời sống, là kế sinh nhai của bao gia đình nơi đây. Làng nghề Thủy Trầm từng rộn ràng bao nhiêu, thì năm nay lặng lẽ bấy nhiêu.

Giữa cái se lạnh cuối năm, những ao cá trống trải và ánh mắt trĩu buồn của người nuôi cá khiến không khí Tết ông Công ông Táo ở Thủy Trầm như chậm lại một nhịp, nhưng cũng là lời nhắc nhở về sự mong manh của nghề truyền thống trước biến động của thiên tai.