Lối thoát nào cho cảnh ‘trắng’ tàu container tại Vũng Áng?

Hàng hoá khan hiếm

Mở tuyến tàu biển vận chuyển container qua cảng Vũng Áng là chiến lược dài hạn của Hà Tĩnh. Năm 2021 Hà Tĩnh ký biên bản hợp tác với Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn về mở tuyến vận tải biển bằng container từ TP. HCM đi Vũng Áng, Hải Phòng và ngược lại. Để giữ chân và duy trì lượng tàu thường xuyên, tỉnh cũng ban hành chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp có hàng hoá container đi qua tuyến này.

Nghị quyết của HĐND tỉnh Hà Tĩnh năm 2021 về chính sách hỗ trợ các hãng tàu biển mở tuyến vận chuyển container qua cảng chính thức có hiệu lực. Kỳ vọng mang lại hiệu quả dài hạn khi các dự án lớn đi vào hoạt động.

Doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân xuất khẩu hoặc nhập khẩu hàng hoá bằng container qua cảng Vũng Áng và mở tờ khai tại các chi cục thuộc Cục Hải quan tỉnh Hà Tĩnh hoặc doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân khác có hàng hóa được vận chuyển bằng container qua cảng Vũng Áng (trừ hàng tạm nhập tái xuất, hàng hóa quá cảnh) được hỗ trợ 700.000 đồng đối với container 20 feet; 1.000.000 đồng đối với container 40 feet trở lên.

Dù Hà Tĩnh đã có chính sách ưu việt như vậy, nhưng việc thu hút đối tượng của chính sách mở tuyến vận tải container tại cảng Vũng Áng chưa được như kỳ vọng. Cuối năm 2023 khi Nghị quyết hết hiệu lực, Hà Tĩnh đã hỗ trợ hơn 10 tỷ đồng cho 51 chuyến tàu hàng container qua cảng Vũng Áng, kết nối hàng hóa theo tuyến nội địa Hải Phòng – Vũng Áng – TP. HCM và ngược lại. Cũng từ đây, cảng Vũng Áng rơi vào cảnh “trắng” tàu container cập bến.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Công ty CP Cảng quốc tế Lào – Việt (đơn vị có 3 bến cảng ở cảng Vũng Áng) cho biết, thực tế sau khi triển khai chính sách, số tàu biển tham gia cập cảng, xuất bến chở hàng container từ cảng Vũng Áng không nhiều, bình quân mỗi tháng chỉ có khoảng 2 tàu và theo thời gian chuyến tàu container cập cảng ít dần thậm chí không có.

Nguyên nhân đưa ra do các nguồn hàng thường xuyên ổn định không thể cạnh tranh với các hãng tàu tại cảng Cửa Lò (Nghệ An) về chi phí vận tải cũng như tần suất khai thác; còn lại các nguồn hàng khác theo mùa vụ như phân bón, nông sản… lại khó đảm bảo đáp ứng tần suất tối thiểu 2 chuyến/tháng để duy trì tuyến dịch vụ.

Ngoài ra, chi phí đường bộ đưa hàng đến Vũng Áng chiếm tỷ trọng quá cao trong cơ cấu giá thành khiến doanh thu cước biển buộc phải giảm sâu để đảm bảo đơn giá chào cạnh tranh nhằm thu hút và giữ chân khách hàng; thiếu tuyến quốc tế mạnh, nhiều tuyến hiện chỉ nội địa, hoặc chưa có kết nối đủ hấp dẫn để thu hút khách hàng (đơn vị xuất nhập khẩu) đặt lịch cố định…

Hệ quả là tuyến khai thác cảng Vũng Áng trở nên kém hiệu quả, đặc biệt trong giai đoạn hàng hoá thấp điểm và phải chịu sự cạnh tranh gay gắt từ các hãng tàu lân cận.

“Hàng hoá quá ít. Chúng tôi đang chủ động liên hệ với các đơn vị mới để đàm phán, khuyến khích họ sử dụng dịch vụ tàu biển vận chuyển hàng hóa container vào cảng Vũng Áng. Hy vọng từ giờ đến cuối năm 2025 đầu 2026 sẽ có tăng mạnh khi hàng thiết bị, máy móc của Tập đoàn Vingroup đi vào vận chuyển tại cảng”, ông Nguyễn Anh Tuấn cho hay.

Cần chiến lược dài hạn

Cũng theo ông Nguyễn Anh Tuấn, cần nhìn nhận về chính sách hỗ trợ của tỉnh Hà Tĩnh là dài hạn, góp phần thu hút đầu tư các dự án vào địa phương này. Ông Tuấn so sánh, hoạt động ở lĩnh vực vận tải hàng container qua cảng biển phải kiên trì, dài hạn, qua quá trình có khi hàng chục năm mới thành công, hiệu quả được.

Còn ông Nguyễn Đức Tùng, Giám đốc Cảng vụ Hàng hải Hà Tĩnh cho rằng, cần đánh giá tính ưu việt của chính sách trong thu hút đầu tư của tỉnh, qua đó, kêu gọi được các dự án vào đầu tư ở Vũng Áng và khi các nhà máy này đi vào hoạt động sẽ tăng mạnh về nhu cầu xuất, nhập khẩu hàng hóa bằng container qua cảng.

Trao đổi với PV về vấn đề này, ông Võ Tá Nghĩa, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Hà Tĩnh cũng thừa nhận việc tàu container thời gian qua vắng bóng tại cảng Vũng Áng. Tuy nhiên, nhờ chính sách thu hút tàu container vào cảng Vũng Áng mà thời gian qua tỉnh đã có nhiều nhà máy đi vào hoạt động, mặt hàng xuất nhập khẩu bằng container qua cảng Vũng Áng có nhiều dấu hiệu khả thi.

“Sở Công Thương tới đây tham mưu theo hướng tiếp tục triển khai chính sách hỗ trợ này (sẽ điều chỉnh một số nội dung – PV) để thông qua vào kỳ họp HĐND tỉnh cuối năm theo lộ trình giai đoạn 2026 – 2030”, ông Nghĩa cho biết.

Với tiềm năng sẵn có cùng với việc tập trung đầu tư khai thác vận tải đường biển, nhất là tàu container, vừa qua Hà Tĩnh đã quy hoạch Trung tâm Logistics tại Khu kinh tế Vũng Áng, Trung tâm Logistics và dịch vụ hậu cần cảng Sơn Dương, Trung tâm Logistics tại Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo và các khu công nghiệp. Nhờ thế, đã thu hút một số nhà đầu tư quan tâm đề xuất như Tổng Công ty Khoáng sản và Thương mại Hà Tĩnh, Công ty CP Tập đoàn Hoành Sơn…

Hà Tĩnh cũng đã chấp thuận chủ trương đầu tư vào Trung tâm Logistics Vũng Áng cho Công ty CP Cảng quốc tế Lào – Việt; ký “biên bản ghi nhớ” với Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn về hợp tác khảo sát, hợp tác đầu tư, khai thác phát triển cảng biển và Trung tâm Logistics Vũng Áng – Sơn Dương.

“Hà Tĩnh đã và đang có nhiều chính sách, dự án đầu tư cơ sở hạ tầng cho các cụm cảng, tạo mọi điều kiện cho kinh doanh vận tải biển với mục tiêu có thêm các tàu container cập cảng, tránh để loại hình vận tải này trở thành ‘điểm trống’ của logicstics. Đồng thời, tỉnh sẽ chỉ đạo các đơn vị kết nối các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh thu hút lượng hàng vận chuyển container, nhằm sớm mở lại tuyến tàu container qua Vũng Áng”, ông Lê Trung Phước, Giám đốc Sở Công thương Hà Tĩnh chia sẻ.

Ngày 19/8, Công ty CP Cảng Quốc tế Lào – Việt phối hợp cùng Tập đoàn Macstar (Macstar Group) chính thức khai trương tuyến vận tải container Hải Phòng – Vũng Áng – Hải Phòng. Chuyến tàu đầu tiên mang tên MACSTAR HAI PHONG đã cập cảng Vũng Áng tiến hành bốc xếp 222 TEU hàng bao gồm các container hàng cho Công ty cổ phần Sản xuất và kinh doanh VinFast chi nhánh Hà Tĩnh và các container rỗng để đóng các hàng quá cảnh của Lào. Tuyến vận tải container Hải Phòng – Vũng Áng – Hải Phòng mở ra cơ hội kết nối trực tiếp cho các doanh nghiệp trong Khu kinh tế Vũng Áng cũng như mở ra hướng đi mới cho vận tải biển khu vực và quốc tế.