Lý do tuyến đường vành đai hơn 200 km, lớn nhất Đông Nam Bộ không khép kín

Dự án Vành đai 4 có tổng chiều dài khoảng 207 km, đi qua 5 địa phương trước khi sáp nhập gồm TPHCM, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương, Đồng Nai và Long An. Sau khi sáp nhập, tuyến đường hiện đi qua TPHCM, Đồng Nai và Tây Ninh.

Đoạn dài hơn 47 km đi qua tỉnh Bình Dương (cũ) đã được khởi công từ tháng 6.2025. Các đoạn còn lại dài khoảng 160 km, đi qua TPHCM, Đồng Nai và Tây Ninh, có tổng mức đầu tư hơn 120.400 tỉ đồng, vừa được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư.

Các địa phương đang khẩn trương hoàn tất các thủ tục để khởi công vào năm 2026, mục tiêu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2030.

Theo Sở Xây dựng TPHCM, tuyến Vành đai 4 TPHCM sẽ được giải phóng mặt bằng theo quy mô quy hoạch 8 làn xe, nhưng giai đoạn 1 chỉ đầu tư 4 làn xe để tối ưu chi phí và phù hợp với nhu cầu khai thác trước mắt.

Dự án có 17 nút giao, kết nối với các trục giao thông lớn như cao tốc, quốc lộ, tỉnh lộ và các trục chính đô thị. Một số nút giao có khoảng cách gần nhau (3 – 4 km), giúp tăng tính kết nối, nâng hiệu quả khai thác và tăng tính hấp dẫn về mặt tài chính cho toàn tuyến.

Các vị trí tiêu biểu như: nút giao ĐT.769E (kết nối sân bay Long Thành) cách nút giao cao tốc TPHCM – Long Thành chỉ 3 km; nút giao ĐH.744 cách nút giao Tỉnh lộ 15 khoảng 4,1 km; nút giao Quốc lộ 22 cách nút giao cao tốc TPHCM – Mộc Bài 4,7 km…

Cũng theo Sở Xây dựng TPHCM, dự án Vành đai 4 từng được nghiên cứu theo phương án xây cầu cạn (đường trên cao) toàn tuyến để rút ngắn tiến độ và giảm tác động đến khu dân cư.

Phương án này có nhiều ưu điểm như: không cần xử lý nền đất yếu, ít sử dụng cát đắp nền, hạn chế chia cắt cộng đồng, giảm ảnh hưởng đến giao thông địa phương và giảm nhu cầu làm đường gom.

Tuy nhiên, điểm bất lợi lớn nhất là chi phí đầu tư cao, gấp khoảng 2 lần so với phương án làm đường đắp nền. Vì vậy, để đảm bảo hiệu quả tài chính và thu hút nhà đầu tư, phương án cầu cạn chỉ được áp dụng tại các đoạn đặc thù như khu vực có địa chất yếu, đô thị, khu công nghiệp có mật độ giao cắt lớn và nhu cầu kết nối hai bên cao.

Ngoài ra, giai đoạn đầu chưa làm đường song hành mà chỉ bố trí đường gom hoặc đường bên tại các đoạn qua khu dân cư, đô thị để phục vụ nhu cầu dân sinh.

Các tuyến này không liên tục, quy mô nhỏ, tốc độ khai thác thấp, chỉ hỗ trợ gom xe vào nút giao, không cạnh tranh với đường cao tốc. Dự kiến sau 10 – 15 năm, các địa phương sẽ đầu tư hoàn chỉnh tuyến đường song hành.

Một điểm đáng chú ý là Vành đai 4 TPHCM sẽ không khép kín theo hình tròn mà chỉ hình thành tuyến theo hình chữ “C”. Tuyến có điểm đầu tại cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu và điểm cuối tại cảng Hiệp Phước (TPHCM).

Đoạn còn lại để khép kín vành đai, đi qua rừng phòng hộ Cần Giờ – vùng dự trữ sinh quyển thế giới được UNESCO công nhận, hiện chưa được quy hoạch do yêu cầu nghiêm ngặt về bảo vệ môi trường.

Ngoài ra, khu vực này có địa hình, địa chất phức tạp, đất yếu sâu, phải vượt qua nhiều sông lớn như Soài Rạp, Lòng Tàu, Thị Vải với yêu cầu tĩnh không cao, dẫn đến chi phí đầu tư rất lớn. Khu vực Cần Giờ cũng có mật độ dân cư thấp, nhu cầu vận tải không cao, được định hướng phát triển du lịch sinh thái nên chưa cần thiết đầu tư đoạn tuyến này.

Thay vào đó, việc lưu thông khép kín toàn tuyến có thể được thực hiện gián tiếp thông qua kết nối với các tuyến cao tốc hiện hữu như TPHCM – Trung Lương, Bến Lức – Long Thành và Biên Hòa – Vũng Tàu.