Thiếu cát 6,6 triệu m3, hai dự án giao thông lớn ở Cần Thơ gặp khó

Trong giai đoạn 2020–2025, Dự án đường vành đai phía Tây thành phố Cần Thơ (nối Quốc lộ 91 với Quốc lộ 61C) được bố trí tổng vốn lũy kế hơn 2.568 tỉ đồng. Đến nay, giá trị giải ngân đạt hơn 2.340 tỉ đồng, tương đương 91,13% kế hoạch vốn.

Nguồn vốn ngân sách địa phương đã giải ngân 1.088,63/1.268,436 tỉ đồng, đạt 85,82%. Vốn ngân sách Trung ương hỗ trợ có mục tiêu giải ngân 1.252,089/1.300 tỉ đồng, đạt 96,31%.

Tuy nhiên, riêng năm 2025, tỉ lệ giải ngân của dự án ở mức thấp, mới đạt 109,298/284,552 tỉ đồng (38,4%). Trong đó, vốn ngân sách địa phương giải ngân chỉ đạt khoảng 5%, còn vốn Trung ương đạt 100%.

Theo đó, nguyên nhân chủ yếu do thời gian thực hiện các thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư và tổng mức đầu tư kéo dài; công tác giải phóng mặt bằng bị đình trệ do vượt tổng mức đầu tư; hạ tầng kỹ thuật chưa được di dời đồng bộ. Đặc biệt, tình trạng thiếu nguồn vật liệu cát đắp nền khiến khối lượng thi công không thể mở rộng để hấp thụ vốn.

Hiện nay, nhu cầu cát đắp nền của dự án khoảng 1,77 triệu m3, song mới thực hiện được khoảng 0,3 triệu m3. Gần 1,5 triệu m3 còn lại chưa xác định được nguồn cung. Trong bối cảnh nguồn cát tập trung ưu tiên cho các dự án cao tốc, giá cát tăng cao so với giá hợp đồng đã ký, công tác đắp nền đường gặp nhiều khó khăn và có nguy cơ kéo dài tiến độ.

Trước thực trạng trên, chủ đầu tư kiến nghị UBND thành phố làm việc với các địa phương có nguồn cung cát nhằm hỗ trợ vật liệu đắp nền cho dự án, qua đó tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ thi công, tránh phát sinh chậm trễ kéo dài.

Tại dự án cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng (các dự án thành phần 2, 3 và 4), hiện đang triển khai 11 gói thầu xây lắp, gồm 10 gói xây lắp và 1 gói an toàn giao thông. Đến nay, khối lượng thực hiện đạt khoảng 50,98% tổng giá trị hợp đồng của 3 dự án thành phần.

Cụ thể, Dự án thành phần 2 đạt 52,32%; Dự án thành phần 3 đạt 55,32%; Dự án thành phần 4 đạt 47%.

Theo chủ đầu tư, các hạng mục cầu trên tuyến cơ bản đạt và vượt tiến độ. Tuy nhiên, phần tuyến vẫn còn một số đoạn thi công chậm, chủ yếu do phụ thuộc vào nguồn vật liệu đắp nền, đặc biệt là cát.

Về công tác quản lý vốn và giải ngân, năm 2023 dự án giải ngân đạt 100% kế hoạch vốn (4.364,246 tỉ đồng). Năm 2024, tỉ lệ giải ngân đạt 99,58% (6.960,87/6.990,420 tỉ đồng). Riêng năm 2025, tỉ lệ giải ngân giảm xuống còn 88,92% (3.632,93/4.085,61 tỉ đồng). Lũy kế giai đoạn 2023–2025, dự án giải ngân đạt 96,88% kế hoạch vốn.

Nguyên nhân khiến tỉ lệ giải ngân năm 2025 giảm chủ yếu do khó khăn về nguồn vật liệu, nhất là cát san lấp, cùng với một số vướng mắc phát sinh về mặt bằng và thiết kế, làm giảm khả năng tổ chức thi công theo kế hoạch.

Theo thống kê, tổng nhu cầu cát san lấp của ba dự án thành phần khoảng 20,101 triệu m3. Đến nay, đã xác định được nguồn cung khoảng 15 triệu m3, song khối lượng khai thác đưa về công trình mới đạt khoảng 9,165 triệu m3. Khối lượng còn thiếu khoảng 5,101 triệu m3, hiện chủ đầu tư đang tiếp tục làm việc với các địa phương như: An Giang, Đồng Tháp và Vĩnh Long để bổ sung nguồn cung.

Đối với vật liệu đá, tổng nhu cầu khoảng 3,143 triệu m3, trong đó đã tập kết và sử dụng khoảng 0,727 triệu m3. Khối lượng đã xác định được nguồn khoảng 1,838 triệu m3, còn thiếu khoảng 1,004 triệu m3. Chủ đầu tư và các nhà thầu đang tiếp tục đăng ký nhu cầu tại Đồng Nai và TP Hồ Chí Minh (tỉnh Bình Dương cũ), dự kiến có thể đáp ứng khi hoàn tất các thủ tục cần thiết.

Trước những khó khăn nêu trên, chủ đầu tư đã chỉ đạo tư vấn và nhà thầu tăng cường nhân lực, thiết bị, tổ chức thi công cuốn chiếu theo mặt bằng được bàn giao, đồng thời đẩy nhanh công tác đắp cát gia tải nhằm bù tiến độ phần tuyến. Mục tiêu là phấn đấu hoàn thành dự án theo tiến độ đã được Quốc hội và Chính phủ xác định tại các nghị quyết liên quan.