Lời tòa soạn: Đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang) – Đảo Ngọc trên vùng biển Tây của Tổ quốc, đang đối mặt với một vấn nạn nhức nhối, dai dẳng là nạn thưa kiện đất đai phức tạp và kéo dài. Đây không chỉ là câu chuyện đòi quyền lợi hợp pháp của người dân, mà còn là cơ hội để “cò thưa kiện” lợi dụng trục lợi thông qua chi phí thưa kiện.
Họ tìm mọi cách để gây phát sinh, thậm chí là tái sinh những vụ việc đã được cơ quan có thẩm quyền giải quyết… Điều này không chỉ gây mất an ninh trật tự, mà còn bào mòn niềm tin vào hệ thống công quyền và ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường đầu tư của Phú Quốc.
Vụ việc thu hồi đất và hỗ trợ tái định liên quan đến Vườn quốc gia (VQG) Phú Quốc mà phóng viên Lao Động tiếp cận là một điển hình.
Thưa kiện vào thời điểm nhạy cảm
Vừa qua, Báo Lao Động tiếp nhận đơn kiến nghị từ bạn đọc Đ.V.C, đại diện cho một nhóm hộ dân tại ấp Cây Sao và ấp Bãi Bổn, xã Hàm Ninh, TP Phú Quốc, nay là đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.
Nội dung đơn cáo buộc: “VQG Phú Quốc đã di dời cột mốc ranh rừng quốc gia sau thửa đất của các hộ dân từ năm 2004 làm ảnh hưởng đến quyền lợi của nhiều hộ dân…”.
Tuy nhiên, trong hồ sơ gửi kèm không có bất kỳ giấy tờ là cơ sở pháp lý nào.
Trong đơn, ông Đ.V.C khẳng định: “Các hộ dân biển đảo chúng tôi ít học, ít hiểu biết cho nên cơ quan VQG Phú Quốc và Chính quyền Phú Quốc, nay là Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang lấy đất, lấy thành quả lao động của các hộ dân đã khai khẩn và canh tác từ những năm sau khi miền Nam hoàn toàn thống nhất đất nước đến nay”.
Khi tìm hiểu câu chuyện này, chúng tôi phát hiện vấn đề không đơn giản như nội dung đơn. Bởi vụ việc xảy ra từ năm 2004 (hơn 20 năm trước), nhưng lại được đồng loạt “kích hoạt” trở lại. Nhận thấy tính chất phức tạp của vấn đề, chúng tôi nhanh chóng đến Phú Quốc để trực tiếp gặp gỡ các hộ dân, xác minh thực địa và đối chiếu với chính quyền địa phương.
Nhận diện “cò thưa kiện”
Trong lần tiếp xúc đầu tiên, ông Đ.V.C dẫn chúng tôi đến nhà một hộ dân có tên D.T. Tại đây, chúng tôi được nghe lại câu chuyện theo một kịch bản như chính những gì ông Đ.V.C đã nói với chúng tôi trước đó. Về cơ bản, do hạn chế về hiểu biết pháp luật và việc lưu trữ hồ sơ nên họ có thiếu thốn về giấy tờ, nhưng việc bị thiệt hại về quyền lợi đất đai là sự thật.
Tất cả như chỉ dấu để nghĩ đến câu chuyện “đi thưa chung một kịch bản” mà ông Đ.V. C không chỉ là người “đại diện” mà còn đóng vai trò “nhạc trưởng” trong việc hướng dẫn người dân tiếp chuyện với báo chí. Vì thế, chúng tôi càng đặt mình vào chế độ làm việc cảnh giác cao độ.
Sau đó, ông Đ.V.C tiếp tục đưa chúng tôi đến ngôi nhà cách đó hơn cây số, nơi đây có rất nhiều người ngồi chờ để trình bày (kể cả việc chuẩn bị mâm bát để thết đãi).
Sau khi lắng nghe và quan sát, chúng tôi nhận ra việc tiếp tục nghe lại kịch bản cũ: thiếu tài liệu, giấy tờ pháp lý cần thiết nhưng rất cần báo chí hỗ trợ, đòi lại công lý.
Khi nghe chúng tôi cho biết, nếu không cung cấp được thêm giấy tờ pháp lý, sẽ khó có thể thực hiện bài viết theo đơn bạn đọc, nhiều bà con cố công nài nỉ. Thấy vậy, chúng tôi dành thời gian thăm hỏi và gợi mở truy tìm, trích lục giấy tờ, đúng theo nhiệm vụ nhà báo.
Do lúc này trời đã khá tối nên chúng tôi xin phép không dùng bữa đã dọn sẵn. Sự quan tâm của chúng tôi lại được ông Đ.V.C xem như cơ hội để thực hiện kết nối mang tính riêng tư.
Sáng hôm sau, ông Đ.V.C chủ động gọi điện thoại đến chúng tôi và trực tiếp đưa ra một lời đề nghị chúng tôi thực hiện bài báo với chế độ ăn chia 50/50.
“Nếu nhận được, mình có 1 tỉ (1 tỉ đồng – PV) thì anh em mình 500 (500 triệu đồng – PV), anh em mình cùng hưởng. Cái này anh cũng được dân người ta tín nhiệm, ủy quyền…”, ông Đ.V.C nói.
Ngỏ ý ăn chia trắng trợn đã lộ rõ bản chất cò trục lợi ẩn mình sau những vụ kiện tụng của Đ.V.C.
Chúng tôi thẳng thừng từ chối lời đề nghị của ông Đ.V.C: “Chúng tôi không nhận bất cứ một nguồn lợi nào”.
Chính quyền cần đối thoại lại vắng mặt
Chúng tôi quyết định gặp cơ quan chức năng để tiếp tục xác minh, tìm hiểu sự thật và ngỡ ngàng nhận ra sự thật, người đại diện các hộ dân đi khiếu kiện trong trường hợp này chưa hẳn vì công lý.
Được sự phân công của lãnh đạo, ông Đặng Minh Lạp – Giám đốc Trung tâm Du lịch sinh thái và cứu hộ sinh vật, VQG Phú Quốc, trực tiếp trao đổi các nội dung liên quan đến đơn khiếu nại.
Ông Lạp khẳng định, đối chiếu với các hồ sơ, xác định diện tích đất của 30 hộ dân (đứng cùng đơn tập thể khiếu nại), đều nằm trong phạm vi được công nhận rừng đặc dụng.
“Đất này đã được UBND tỉnh giao và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Ban quản lý rừng phòng hộ đặc dụng từ năm 1998 (theo Quyết định 2163 của UBND tỉnh)”, ông Lạp khẳng định.
Ông Lạp còn cho biết thêm, trước khi báo Lao Động đến làm việc, VQG Phú Quốc cũng đã nhận được chỉ đạo của UBND tỉnh và đã mời đại diện các hộ dân khiếu nại, trong đó có ông Đ.V.C, đến làm việc. Tuy nhiên, khi VQG Phú Quốc mời đến trao đổi thì ông Đ.V.C lại không có mặt tại địa phương. Thậm chí khi người có trách nhiệm liên lạc cũng không nhận được thông tin.
Liên hệ với Trưởng ấp Cây Sao, nơi ông Đ.V.C thể hiện là cư trú, chúng tôi được biết ông ít khi có mặt ở địa phương. Điều này khiến chúng tôi đặt ra nghi vấn vì sao ông Đ.V.C lại khẳng định “người dân đã khai khẩn hợp pháp từ sau năm 1975” trong đơn khiếu kiện, nhưng khi được cơ quan có trách nhiệm trực tiếp mời đến đối thoại để ông có cơ hội đòi công lý thì lại không có mặt?
Nguồn: https://laodong.vn/xa-hoi/ven-man-co-thua-kien-dat-dai-o-phu-quoc-cong-khai-ti-le-an-chia-1602268.ldo