Vì sao không mưa lớn vẫn xảy ra thảm họa sạt lở trên Quốc lộ 6

Khoảng 14h37 ngày 14.12, tại Km124+300 Quốc lộ 6, đoạn qua đèo Thung Nhuối, xã Mai Châu, tỉnh Phú Thọ, đã xảy ra vụ sạt lở đất đá đặc biệt nghiêm trọng.

Hàng nghìn mét khối đất đá từ taluy dương bất ngờ đổ sập xuống, vùi lấp hoàn toàn mặt đường, khiến giao thông qua khu vực bị chia cắt.

Camera hành trình của các phương tiện lưu thông qua khu vực ghi lại khoảnh khắc đất đá từ sườn núi ập xuống mặt đường chỉ trong vài giây. Hình ảnh cho thấy có ít nhất 3 người bị vùi lấp trong khối đất đá sạt lở.

Thông tin ban đầu cho biết, vụ sạt lở đã khiến 3 người tử vong, 2 người bị thương.

Trao đổi với phóng viên Báo Lao Động, PGS.TS. Nguyễn Văn Vượng, Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, việc xảy ra sạt lở đất đá trong điều kiện không có mưa lớn không phải là hiện tượng quá bất thường nếu xét dưới góc độ khoa học địa chất.

Theo PGS.TS. Nguyễn Văn Vượng, nhiều người thường cho rằng sạt lở chỉ xảy ra khi có mưa lớn, bão lũ, song thực tế mưa chỉ là yếu tố kích hoạt, khiến quá trình trượt lở diễn ra nhanh hơn.

Nguyên nhân cốt lõi của sạt lở nằm ở sự mất cân bằng giữa trọng lượng của khối đất, đá trên sườn dốc với sức chống chịu của nền địa chất bên dưới.

“Tại các khu vực có địa hình dốc lớn, đặc biệt là những đoạn đã bị tác động bởi việc mở đường, khoét taluy dương, các lớp đất đá theo thời gian sẽ bị phong hóa, suy yếu dần.

Trong khi đó, trọng lượng của khối sườn không giảm mà còn có thể tăng lên do tích nước, cây cối, thảm phủ phía trên. Khi lực chống chịu giảm xuống dưới ngưỡng chịu tải, hiện tượng trượt lở có thể xảy ra bất cứ lúc nào, kể cả trong điều kiện thời tiết khô ráo”, PGS.TS. Nguyễn Văn Vượng phân tích.

Theo vị chuyên gia, khu vực Mai Châu và vùng Tây Bắc nói chung có nền địa chất phức tạp, xen kẽ giữa đá vôi bị dập vỡ và các lớp đất đá phong hóa, vốn tiềm ẩn nguy cơ sạt lở cao.

Bên cạnh yếu tố tự nhiên, tác động của con người cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ sạt lở. Việc thi công, mở rộng đường giao thông, khoét sâu vào taluy dương nếu không được gia cố đầy đủ sẽ làm thay đổi trạng thái cân bằng tự nhiên của sườn dốc, khiến nguy cơ sạt lở luôn thường trực.

Để hạn chế rủi ro sạt lở đất đá, PGS.TS. Nguyễn Văn Vượng cho rằng các giải pháp kỹ thuật trong xây dựng hạ tầng giao thông là cần thiết, song quan trọng hơn là phải được tính toán ngay từ khâu quy hoạch.

Việc đánh giá địa chất phải được thực hiện một cách chi tiết, đầy đủ, nhận diện rõ các khu vực có nguy cơ trượt lở cao để có phương án thiết kế, gia cố phù hợp.

Cũng theo chuyên gia, việc xác định chính xác thời điểm xảy ra sạt lở là rất khó.

“Muốn dự báo được khi nào sạt lở xảy ra, cần quá trình theo dõi lâu dài, nghiên cứu sâu về cấu trúc địa chất, sự biến đổi của các yếu tố tác động. Trong nhiều trường hợp, sạt lở chỉ xảy ra khi các yếu tố vượt ngưỡng chịu tải, mà thời điểm vượt ngưỡng này rất khó xác định”, PGS.TS. Nguyễn Văn Vượng nhấn mạnh.

Theo cập nhật đến sáng 15.12, theo Công an xã Mai Châu, tại khu vực xảy ra sạt lở đất vẫn còn tiềm ẩn nguy cơ sạt lở tiếp diễn.

Việc lưu thông qua khu vực này chưa bảo đảm an toàn tuyệt đối. Đề nghị nhân dân và người điều khiển phương tiện nghiêm túc chấp hành sự hướng dẫn, phân luồng của lực lượng chức năng.