Vụ cát tặc rút ruột sông Thạch Hãn: Những lời cam kết không được thực hiện

Cam kết rồi để đó

Liên quan tình trạng khai thác cát trái phép trên sông Thạch Hãn (đoạn qua thôn Ngũ Hiệp, xã Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị) và hoạt động tập kết ven sông để đưa đi tiêu thụ, UBND xã Triệu Phong cho biết, đã chỉ đạo Công an xã và các đơn vị liên quan kiểm tra, làm rõ.

Ông Nguyễn Ngọc Hải – Trưởng Phòng Kinh tế xã Triệu Phong – cho hay, bãi tập kết mà Báo Lao Động phản ánh thuộc hộ kinh doanh ông Lê Văn Ty (khu phố 2, xã Triệu Phong). Hộ này đăng ký kinh doanh tháng 4.2025 với hai ngành nghề: kho bãi, lưu giữ hàng hóa (tập kết cát, sạn) và sản xuất bê tông, sản phẩm từ xi măng, thạch cao (đúc bờ lô).

Tháng 8.2025, sau khi sáp nhập xã mới, lực lượng công an và UBND xã Triệu Phong kiểm tra, tuyên truyền, yêu cầu hộ kinh doanh Lê Văn Ty ký cam kết không khai thác khoáng sản trái phép, không chứa, tập kết khoáng sản không có nguồn gốc. Theo Công an xã Triệu Phong, giấy phép của hộ ông Ty chỉ cho phép tập kết cát sạn để phục vụ đúc bờ lô, không được bán cát để thu lợi.

Đối với chiếc tàu nhôm hút cát trái phép, chủ tàu là ông Trần Xoài (trú tại thôn Dương Đại Thuận, xã Triệu Bình). Tháng 6.2025, Đội Cảnh sát đường thủy số 1 khu vực phía Nam Quảng Trị đã tuyên truyền, yêu cầu các hộ có tàu lắp thiết bị bơm hút cát cam kết tháo dỡ thiết bị, không sử dụng tàu để khai thác, vận chuyển cát sỏi trái phép và ông Xoài đã ký cam kết.

Tuy nhiên, khi đêm xuống, chiếc tàu này vẫn hoạt động, hút cát trái phép rồi bơm lên bãi tập kết của hộ Lê Văn Ty để tiêu thụ.

Khai thác tinh vi, lực lượng chức năng khó kiểm soát?

Trung tá Đỗ Dương Hà – Trưởng Công an xã Triệu Phong – cho biết, lực lượng công an xã thường xuyên tuần tra để phát hiện các vụ việc, nhưng hoạt động hút cát lậu diễn ra chớp nhoáng, không cố định vị trí.

“Từ khi thành lập xã mới đến nay, công an xã chưa nhận được phản ánh của người dân về khai thác cát lậu. Chúng tôi nắm tình hình và biết có tình trạng này, nhưng đường sông dài, đối tượng tinh vi nên có lúc chưa ngăn chặn kịp thời” – Trung tá Hà nói.

Theo Trung tá Hà, công an xã chỉ tuần tra trên bờ, không có phương tiện tuần tra dưới sông. Địa bàn thỉnh thoảng xuất hiện khai thác cát nhỏ lẻ bằng thuyền 2-3m³, chủ yếu xúc tay; tàu lớn chưa ghi nhận. Khu vực có khoảng 20-25 thuyền nhỏ của người dân mưu sinh.

“Phía hạ lưu có nhiều người dân sống bằng nghề sông nước, trong đó có người khai thác cát nhỏ lẻ để kiếm sống. Muốn xử lý triệt để phải tính đến sinh kế cho bà con. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tham mưu địa phương có phương án hỗ trợ” – Trung tá Hà nói.

Theo Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường (PC03) Công an tỉnh Quảng Trị, đơn vị đang thu thập thông tin, điều tra vụ việc mà Báo Lao Động phản ánh và tăng cường phối hợp phát hiện, xử lý các vụ khai thác cát trái phép.

Gần đây nhất, lúc 22h30 ngày 4.12, PC03 phối hợp Công an xã Triệu Phong phát hiện, bắt quả tang một tàu đang hút cát trái phép. Ba đối tượng bị bắt gồm: Nguyễn Văn H. (SN 1988), Nguyễn Văn N. (SN 1983) và Võ Văn S. (SN 1995), cùng trú tại khu phố Tây Trì, phường Đông Hà. Lực lượng chức năng xác định nhóm này đã khai thác trái phép khoảng 5m³ cát lòng sông.

Trước đó, từ tin báo của người dân, nhóm phóng viên nhiều đêm bám hiện trường, làm rõ quy trình khai thác cát lậu của nhóm đối tượng: Từ 21h đến rạng sáng, tàu chạy đến mép sông Thạch Hãn đoạn thôn Ngũ Hiệp, thả vòi hút trong khoảng 20 phút. Khi khoang đầy, tàu di chuyển khoảng 700m, cập bờ kè ở Khu phố 2 (xã Triệu Phong). Một người lên bãi tập kết, nối ống bơm cát từ tàu lên bãi trong hơn 30 phút, mỗi đêm tàu thực hiện hơn 6 chuyến.

Đến sáng, bãi tập kết mở cửa, xe tải biển số Quảng Trị và Huế vào xúc cát chở đi tiêu thụ. Trên đường, có xe bị Cảnh sát Giao thông Công an TP Huế dừng kiểm tra nhưng chưa đầy một phút đã tiếp tục được lưu thông.

Tối 2.12, nhận tin báo, PC03 phối hợp Công an xã Triệu Phong mật phục bên sông Thạch Hãn. Đến 0h14 ngày 3.12, tổ công tác bắt giữ hai người trên tàu của ông Trần Xoài gồm Trần Văn Th. và Lê Văn Đ (trú thôn Dương Đại Thuận), thu giữ 9,3m³ cát không giấy tờ. Tại bãi tập kết của ông Lê Văn Ty, lực lượng chức năng ghi nhận thêm 44,7m³ cát.