Cảng biển Cần Thơ gặp nhiều điểm nghẽn, hạn chế năng lực cạnh tranh

Năng lực cạnh tranh của cảng biển Cần Thơ đang bị kìm hãm bởi những “điểm nghẽn” về hạ tầng logistics, luồng hàng hải và chi phí vận tải…

Chi phí logistics cao – áp lực cho doanh nghiệp

Hệ thống cảng biển Cần Thơ được kỳ vọng giữ vai trò đầu mối trung chuyển hàng hóa quan trọng trong việc phát triển kinh tế biển và xuất nhập khẩu tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Tuy nhiên, thực tế cho thấy năng lực cạnh tranh của cảng biển Cần Thơ vẫn đang bị kìm hãm bởi nhiều “điểm nghẽn” kéo dài. Nổi bật trong số đó là chi phí vận tải ở mức cao.

Khảo sát thực tế tại Cảng Cần Thơ mới đây, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Vương Quốc Nam và đoàn công tác đã trực tiếp ghi nhận những khó khăn mà doanh nghiệp logistics và xuất khẩu đang đối mặt.

Theo đánh giá của lãnh đạo thành phố, chi phí logistics hiện chiếm tới 30 – 40% giá trị hàng hóa, là một mức quá cao. Điều này gây áp lực lớn lên doanh nghiệp và làm giảm sức cạnh tranh, đặc biệt là nông sản chủ lực của ĐBSCL.

Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện hệ sinh thái cảng biển gắn với dịch vụ hậu cần logistics được xác định là nhiệm vụ cấp thiết, mang ý nghĩa quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế biển và hoạt động xuất nhập khẩu của TP Cần Thơ trong giai đoạn mới.

Rào cản lớn về luồng hàng hải hạn chế

Ông Lê Đức Công – Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Cảng Cần Thơ – cho biết, mặc dù phải đối mặt với nhiều rào cản khách quan, doanh nghiệp đã nỗ lực hoàn thành các chỉ tiêu sản xuất – kinh doanh năm 2025 tăng khoảng 10% so với năm 2024. Cảng đã đầu tư khoảng 64 tỉ đồng cho cơ sở hạ tầng trong năm 2025 và dự kiến tiếp tục đầu tư thêm khoảng 50 tỉ đồng trong năm 2026, hướng tới kịch bản tăng trưởng hai con số.

Tuy nhiên, theo ông Lê Đức Công, những kết quả này vẫn chưa phản ánh đúng tiềm năng thực sự của cảng do nhiều “điểm nghẽn” vượt ngoài khả năng tự tháo gỡ của doanh nghiệp.

Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là luồng hàng hải vào cảng Cái Cui còn nhiều hạn chế. Theo lãnh đạo Cảng Cần Thơ, tàu có trọng tải trên 10.000 DWT đầy tải hoặc tàu container trên 600 TEU hiện không thể đi vào luồng sông Hậu. Điều này khiến khả năng kết nối trực tiếp với các tuyến vận tải quốc tế bị thu hẹp đáng kể.

Từ góc độ quy hoạch và kỹ thuật hạ tầng, ông Lê Tiến Dũng – Phó Giám đốc thường trực Sở Xây dựng TP Cần Thơ – cho rằng, dù hệ thống cầu tàu của Cảng Cần Thơ thuộc nhóm tốt nhất khu vực, với tổng chiều dài hiện hữu và dự kiến mở rộng lên đến gần 1.500 mét, nhưng hiệu quả khai thác vẫn chưa tương xứng. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở luồng Quan Chánh Bố – nơi có tốc độ bồi lắng rất nhanh.

Theo ông Dũng, mỗi năm Nhà nước phải chi khoảng 500 tỉ đồng để nạo vét luồng, nhưng tàu trọng tải lớn chỉ có thể lưu thông theo mùa hoặc trong những khoảng thời gian ngắn, làm giảm tính ổn định và khả năng khai thác dài hạn.

Bên cạnh luồng hàng hải, hạ tầng logistics sau cảng cũng là một “nút thắt” nghiêm trọng. Theo ông Lê Đức Công, hiện nay, hệ thống kho bãi, khu sơ chế, trung tâm khử trùng, chiếu xạ tại khu vực cảng còn thiếu hụt lớn, chưa đáp ứng được nhu cầu thu gom, xử lý và kết nối hàng hóa trong chuỗi cung ứng.

Đáng chú ý, kết nối giao thông đường bộ từ các khu công nghiệp về cảng cũng bộc lộ nhiều bất cập. Việc di chuyển bằng xe container từ Khu công nghiệp Trà Nóc xuống cảng Cái Cui gặp khó khăn. Các tuyến đường chính như Cách Mạng Tháng Tám, Võ Văn Kiệt bị hạn chế, còn đường Nguyễn Văn Linh lại nhỏ hẹp ở một số đoạn, làm gia tăng thời gian và chi phí vận chuyển.

Vướng mắc thủ tục, chi phí đội lên

Một vấn đề khác được các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là ngành gạo, phản ánh là vướng mắc thủ tục hải quan tại bến phao khu vực Thốt Nốt. Do khu vực này chưa được công nhận mã code hải quan và thiếu hệ thống camera giám sát trực tuyến theo tiêu chuẩn, doanh nghiệp buộc phải chuyển hàng về cảng Cái Cui hoặc Hoàng Diệu để làm thủ tục.

Hệ quả là chi phí vận chuyển tăng thêm khoảng 30.000 đồng/tấn gạo. Cụ thể, nếu làm thủ tục trực tiếp tại bến phao Thốt Nốt, chi phí chỉ khoảng 70.000 đồng/tấn, nhưng khi phải chuyển xuống cảng Hoàng Diệu, chi phí tăng lên 100.000 đồng/tấn, làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp xuất khẩu.

Trước thực trạng trên, lãnh đạo Cảng Cần Thơ kiến nghị thành phố sớm thúc đẩy phát triển các sàn giao dịch vận tải nhằm kết nối thông suốt hàng hóa giữa Cần Thơ với TP. Hồ Chí Minh, Cái Mép – Vũng Tàu và Campuchia. Đồng thời, cần rà soát, điều chỉnh ngành nghề tại Trung tâm logistics cấp II của vùng tại Hưng Phú. Mục tiêu là thu hút doanh nghiệp logistics tích hợp và khai thác hiệu quả hạ tầng xử lý nước thải tập trung.

Theo ông Lê Đức Công, việc chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu và đẩy mạnh hợp tác chuyển giao công nghệ vận tải thông minh, “xanh hóa” chuỗi cung ứng là yếu tố then chốt để cảng biển Cần Thơ nâng cao giá trị hàng hóa và thâm nhập hiệu quả vào các thị trường quốc tế khắt khe.